Bruine pigmenten: verschil tussen versies
| (8 tussenliggende versies door dezelfde gebruiker niet weergegeven) | |||
| Regel 9: | Regel 9: | ||
===Overzicht van de belangrijkste gebruikte bruine pigmenten en kleuren van 1600-1950=== | ===Overzicht van de belangrijkste gebruikte bruine pigmenten en kleuren van 1600-1950=== | ||
| − | Bruine oker werd van de | + | Bruine oker werd van de 17<sup>de</sup> eeuw tot halverwege de 20<sup>ste</sup> eeuw veel gebruikt. Omber kwam van de 17<sup>de</sup> eeuw tot het eind van de 19<sup>de</sup> eeuw voor, zij het in mindere mate. Veel gebruikte pigmenten zijn met een volle kleur weergegeven. Minder vaak gebruikte pigmenten zijn gestreept weergegeven in de tabel. |
Voor een compleet overzicht zie [[pigment|pigmenten]]. | Voor een compleet overzicht zie [[pigment|pigmenten]]. | ||
| + | [[Bestand:Kleur_bruin.jpg|799x147px|thumb|right|Overzicht van de belangrijkste gebruikte bruine pigmenten van 1600-1950.]] | ||
| − | ===Kleurnummers=== | + | ===[[Kleurnummers]]=== |
Met een bepaald pigment kan men een bepaalde kleur maken. Hoe die kleur precies uitpakt is onder andere afhankelijk van het gebruikte bindmiddel, de mengverhouding, de ondergrond en de lichtinval. Daarnaast zijn historische pigmenten vaak natuurlijke stoffen en dus nooit constant van kwaliteit en kleur. Ook zorgen verwering en vervuiling voor het veranderen van de kleuren. De genoemde kleurnummers zijn daarom slechts een indicatie! | Met een bepaald pigment kan men een bepaalde kleur maken. Hoe die kleur precies uitpakt is onder andere afhankelijk van het gebruikte bindmiddel, de mengverhouding, de ondergrond en de lichtinval. Daarnaast zijn historische pigmenten vaak natuurlijke stoffen en dus nooit constant van kwaliteit en kleur. Ook zorgen verwering en vervuiling voor het veranderen van de kleuren. De genoemde kleurnummers zijn daarom slechts een indicatie! | ||
| Regel 20: | Regel 21: | ||
De bovenstaande kanttekeningen in acht nemend volgen hieronder toch hier enkele kleurnummers ter indicatie, omdat dit de enige betrouwbare manier is om weer te geven hoe een kleur eruitziet. | De bovenstaande kanttekeningen in acht nemend volgen hieronder toch hier enkele kleurnummers ter indicatie, omdat dit de enige betrouwbare manier is om weer te geven hoe een kleur eruitziet. | ||
| + | [[Bestand:Gebrande_omber.jpg|thumb|right|Kleurmonster van gebrande omber op hout, gemengd in lijnolie. | ||
| + | Let op: de kleuren op een beeldscherm zijn niet betrouwbaar; getoond monster is slechts ter indicatie. | ||
| + | Foto: Frits van der Gronde]] | ||
| + | [[Bestand:Rauwe_omber.jpg|thumb|right|Kleurmonster van ongebrande (rauwe) omber op hout, gemengd in lijnolie. | ||
| + | Let op: de kleuren op een beeldscherm zijn niet betrouwbaar; getoond monster is slechts ter indicatie. | ||
| + | Foto: Frits van der Gronde]] | ||
====Gebrande omber (lijnolie)==== | ====Gebrande omber (lijnolie)==== | ||
| − | ACC code: C8.10.20, C4.05.20, B9.04.17 of C6.14.16 | + | [[ACC]] code: C8.10.20, C4.05.20, B9.04.17 of C6.14.16 |
| − | NCS code: tussen S8010-Y70R en S8005-Y80R | + | [[NCS]] code: tussen S8010-Y70R en S8005-Y80R |
| − | RAL code: 8017 of 8019 | + | [[RAL]] code: 8017 of 8019 |
====Ongebrande omber (lijnolie)==== | ====Ongebrande omber (lijnolie)==== | ||
| Regel 36: | Regel 43: | ||
===Verder lezen=== | ===Verder lezen=== | ||
| − | *[[Natuurlijke pigmenten]] | + | * [[Het boek ''Kleur op boerderijen'']] |
| − | *[[Witte pigmenten]] | + | * [[1.0 Historisch verantwoord kleurgebruik]] |
| − | **[[Loodwit]] | + | * [[2.0 Stel het nadenken over kleuren niet uit tot de schilder komt]] |
| − | *[[Oker pigmenten]] | + | * [[3.0 Traditionele verf]] |
| − | **[[Gele oker]] | + | ** [[3.1 Bindmiddelen]] |
| − | **[[Rode oker]] | + | ** [[3.2 Ondergronden]] |
| − | *[[IJzeroxide pigmenten]] | + | ** [[3.3 Pigmenten]] |
| − | **[[Paarse dodekop]] | + | ***[[Natuurlijke pigmenten]] |
| − | *[[Gele pigmenten]] | + | ***[[Witte pigmenten]] |
| − | *[[Rode pigmenten]] | + | ****[[Loodwit]] |
| − | **[[Kraplak]] | + | ***[[Oker pigmenten]] |
| − | **[[Loodmenie]] | + | ****[[Gele oker]] |
| − | **[[Vermiljoen]] | + | ****[[Rode oker]] |
| − | **[[Cadmiumrood]] | + | ***[[IJzeroxide pigmenten]] |
| − | *[[Blauwe pigmenten]] | + | ****[[Paarse dodekop]] |
| − | **[[Lapis lazuli]] | + | ***[[Gele pigmenten]] |
| − | **[[Smalt]] | + | ***[[Rode pigmenten]] |
| − | **[[Berlijns blauw|Berlijns blauw of Pruisisch blauw]] | + | ****[[Kraplak]] |
| − | **[[Kobaltblauw]] | + | ****[[Loodmenie]] |
| − | **[[Synthetisch ultramarijn blauw|Synthetisch ultramarijn blauw of vliegenblauw]] | + | ****[[Vermiljoen]] |
| − | *[[Groene pigmenten]] | + | ****[[Cadmiumrood]] |
| − | **[[Spaansgroen]] | + | ***[[Blauwe pigmenten]] |
| − | **[[Chroomoxidegroen]] | + | ****[[Lapis lazuli]] |
| − | **[[ | + | ****[[Smalt]] |
| − | *[[ | + | ****[[Berlijns blauw|Berlijns blauw of Pruisisch blauw]] |
| − | *[[ | + | ****[[Kobaltblauw]] |
| − | *[[ | + | ****[[Synthetisch ultramarijn blauw|Synthetisch ultramarijn blauw of vliegenblauw]] |
| − | *[[ | + | ***[[Groene pigmenten]] |
| − | *[[ | + | ****[[Spaansgroen]] |
| + | ****[[Chroomoxidegroen]] | ||
| + | ***[[Bruine pigmenten]] | ||
| + | ***[[Zwarte pigmenten]] | ||
| + | ** [[3.4 Kleuren]] | ||
| + | ** [[3.5 Decoratieschilderwerk]] | ||
| + | * [[4.0 Kalkverf en andere waterachtige verven]] | ||
| + | * [[5.0 Teer, teerproducten en teervervangers]] | ||
| + | * [[6.0 Kleurgebruik op boerderijen]] | ||
| + | * [[7.0 De ontwikkeling van het kleurgebruik op het exterieur]] | ||
| + | * [[8.0 Regionale verschillen in kleurgebruik in het Groene Hart]] | ||
| + | * [[9.0 De ontwikkeling van het kleurgebruik in het interieur]] | ||
| + | * [[10.0 Verkleuren van verf]] | ||
| + | * [[11.0 De kleurkeuze]] | ||
| + | * [[12.0 Kleur, monumenten en welstand]] | ||
| + | * [[13.0 Kleurnummers]] | ||
===Bron=== | ===Bron=== | ||
Huidige versie van 23 aug 2012 om 08:00
Elke verf heeft twee belangrijke bestanddelen; het pigment en het bindmiddel. Een pigment is een poedervormige stof die kleur geeft aan de verf. Het bindmiddel zorgt ervoor dat de pigmentdeeltjes aan elkaar en aan de ondergrond hechten.
Historisch kleurgebruik
Bij een goede restauratie is een op de historie gebaseerde kleurkeuze belangrijk. Om het historisch kleurgebruik te begrijpen, is kennis over de belangrijkste historische pigmenten nodig. Een voorbeeld hiervan zijn de bruine pigmenten. Bruine pigmenten zijn allemaal goedkope, natuurlijke aardpigmenten. Bruine oker werd het meest toegepast op luiken en deuren. Daarnaast werden vooral ombers gebruikt. Ombers zijn verwant aan de okers en redelijk betrouwbare pigmenten. Natuurlijke (rauwe) omber is grijsbruin. Door omber te branden wordt het diep roodachtig bruin van kleur.
Verkleuren
Kleuren veranderen onder invloed van licht, warmte, vocht en bepaalde bestanddelen in de lucht. Bij boerderijrestauraties is een duur kleuronderzoek door een deskundige vaak een uitzondering en zodoende zal vaak genoegen genomen moeten worden met een doe-het-zelf kleuronderzoek. Daarom is het goed enige kennis te hebben over het verkleuren van verf. Licht, hitte, vocht, zuurstof, zuren, zwavelwaterstof, hydroxiden, en het bindmiddel in de verf zijn vijanden van de kleurvastheid van kleuren. Zo kunnen ombers onder bepaalde omstandigheden verkleuren. Ombers zijn bijvoorbeeld niet erg bestand tegen licht. Vanwege de inwerking van het licht op ombers is het goed om altijd goed achter latjes, in sponningen en in donkere hoekjes te kijken.
Overzicht van de belangrijkste gebruikte bruine pigmenten en kleuren van 1600-1950
Bruine oker werd van de 17de eeuw tot halverwege de 20ste eeuw veel gebruikt. Omber kwam van de 17de eeuw tot het eind van de 19de eeuw voor, zij het in mindere mate. Veel gebruikte pigmenten zijn met een volle kleur weergegeven. Minder vaak gebruikte pigmenten zijn gestreept weergegeven in de tabel. Voor een compleet overzicht zie pigmenten.
Kleurnummers
Met een bepaald pigment kan men een bepaalde kleur maken. Hoe die kleur precies uitpakt is onder andere afhankelijk van het gebruikte bindmiddel, de mengverhouding, de ondergrond en de lichtinval. Daarnaast zijn historische pigmenten vaak natuurlijke stoffen en dus nooit constant van kwaliteit en kleur. Ook zorgen verwering en vervuiling voor het veranderen van de kleuren. De genoemde kleurnummers zijn daarom slechts een indicatie!
Verder kunnen foto’s en beeldschermen onderling sterk verschillen in de weergave van een kleur (dit is goed te zien in een tv-winkel). Ook zijn kleuren in een boek of een folder onbetrouwbaar. Alleen een echte verfwaaier geeft een betrouwbare weergave van een kleur.
Tot slot komen de namen die verffabrikanten aan bepaalde kleuren geven lang niet altijd overeen met de kleuren die verkregen worden als de genoemde pigmenten in olie worden aangemaakt.
De bovenstaande kanttekeningen in acht nemend volgen hieronder toch hier enkele kleurnummers ter indicatie, omdat dit de enige betrouwbare manier is om weer te geven hoe een kleur eruitziet.
Gebrande omber (lijnolie)
ACC code: C8.10.20, C4.05.20, B9.04.17 of C6.14.16
NCS code: tussen S8010-Y70R en S8005-Y80R
RAL code: 8017 of 8019
Ongebrande omber (lijnolie)
ACC code: D2.10.15 of D6.10.20
NCS code: S7808-Y42R
RAL code: 8014
Verder lezen
- Het boek ''Kleur op boerderijen''
- 1.0 Historisch verantwoord kleurgebruik
- 2.0 Stel het nadenken over kleuren niet uit tot de schilder komt
- 3.0 Traditionele verf
- 4.0 Kalkverf en andere waterachtige verven
- 5.0 Teer, teerproducten en teervervangers
- 6.0 Kleurgebruik op boerderijen
- 7.0 De ontwikkeling van het kleurgebruik op het exterieur
- 8.0 Regionale verschillen in kleurgebruik in het Groene Hart
- 9.0 De ontwikkeling van het kleurgebruik in het interieur
- 10.0 Verkleuren van verf
- 11.0 De kleurkeuze
- 12.0 Kleur, monumenten en welstand
- 13.0 Kleurnummers
Bron
Deze tekst is gebaseerd op:
- Ineke de Visser, Kleur op boerderijen. In het groene hart van Holland (Hardinxveld-Giessendam 2006)
Deze publicatie is tot stand gekomen door eigen onderzoek en o.a. de volgende bronnen:
- M. de Keijzer en P. Keune, Pigmenten en bindmiddelen (Amsterdam, 2001)
- L. Simis, bewerkt door H. Janse, en J. Berghuis jr., Schilder- en Verfkunst (’s-Gravenhage, z.j.)
- H.J. Zantkuyl, Bouwen in Amsterdam (Amsterdam, 1973-1992 p. 94-108)
