Omgevingsgeschiedenis

Omgevingsgeschiedenis is de beschrijving van hoe de omgeving van een gebouw/complex zich heeft ontwikkeld. De omvang van de omgeving is afhankelijk van het te beschrijven onderwerp en verschilt daardoor elke keer.

Bewuste locaties

De omgeving van een gebouw/complex kan veel informatie geven over de reden waarom het gebouwd is en hoe het vervolgens door de eigenaren is gebruikt. Een pand wordt immers zelden op een willekeurige plaats neergezet. Verdedigingswerken zijn daar een goed voorbeeld van. Deze staan altijd bewust op strategische posities in een landschap omdat dit samenhangt met de functie van het bouwwerk. Denk bijvoorbeeld aan zicht- en schietlijnen. In het centrum van woonplaatsen staat bijna altijd een kerk omdat zowel de kerk als instituut als het dorpscentrum als geografische plaats, van oudsher de plaatsen zijn waar bewoners samenkwamen. Reguliere woonhuizen bevinden zich vaak dicht bij de werkgelegenheid, villa's hebben veelal een groene buffer om zich heen en molens zijn sterk verbonden met de eigen [molenbiotoop]. Zonder een pand gezien te hebben, kan de omgeving de functie van een pand al verraden.

Boerderijtypologie

Er bestaat een grote variatie aan boerderijen. Elke streek kent zijn eigen bouwstijl en typologie; de Limburgse hoeve, de Brabantse dwarsdeelboerderij, de Noord-Hollandse Stolpboerderij, de Friese Kop-hals-rompboerderij. Het landschap heeft het uiterlijk van deze boerderijtypen vaak sterk beïnvloed. Een streek waar de grond het meest geschikt is voor veeteelt zoals het Groene Hart, vereist een pand waar koeien in gehouden kunnen worden. Daar waar producten van het land gehaald worden, moeten wagens gestald en oogst opgeslagen kunnen worden. Dit is bepalend voor de vorm en indeling van een boerderij en het erf.

Historische bebouwingsplekken

De preciezere locatie van een boerderij kan informatie geven over de ouderdom. Ook hier geldt, net als bij verdedigingswerken, dat op strategische plekken waarschijnlijk de oudste boerderijen staan. Bijvoorbeeld aan oude (water-)wegen, bij handelskruisingen, aan ontginningsstroken, op woonheuvels. Als een boerderij op een minder strategische plaats staat, is het waarschijnlijk dat de bouwgeschiedenis niet erg ver terug gaat. De omgevingsgeschiedenis van een historisch-ogend pand op een niet-strategische plaats, kan erop wijzen dat een boerderij jonger is dan verwacht.

Restauratie-ethiek

Wanneer een historische boerderij of boeren erf [[restaureren|gerestaureerd][ of herbestemd wordt, en de historische waarde moet bewaard blijven, dan dient er ook rekening te worden gehouden met de omgevingsgeschiedenis. Uiterlijke kenmerken die een relatie hebben met de omgeving zijn medebepalend voor de historische waarde. Wijzigingen in het uiterlijk van het pand worden daarom beter afgestemd hierop.

Bron

De tekst is gebaseerd op:

• Bureau Helsdingen

Links

• typologie
• dwarsdeelboerderij
• Stolpboerderij
• Kop-hals-rompboerderij
• bouwgeschiedenis
• restaureren
• herbestemmen
• Restauratie-ethiek

• [1]

Verder lezen

• Auteur, titel (jaar van uitgave) p.pagina nr. Het * zorgt voor een opsommingsteken. Gebruik dit altijd, dus ook bij 1 link.

• Extern artikel (link naar andere website) met verduidelijkende tekst over de link. Het * zorgt voor een opsommingsteken. Gebruik dit altijd, dus ook bij 1 link.