Pomp hout: verschil tussen versies
k |
|||
| Regel 1: | Regel 1: | ||
===Pompen van hout=== | ===Pompen van hout=== | ||
| − | De oudste type [[waterpomp|zwengelpompen]] om water naar boven te pompen, werden gemaakt van hout. De houten pompen werden vaak door speciale vakmensen vervaardigd. Deze vaklieden waren soms ook in de molenbouw of de scheepsbouw actief. In het laatste geval met het maken van scheeps- of takelblokken. Naast het gebruik in boerderijen en woonhuizen werden de houten pompen namelijk ook gebruikt in schepen voor het verwijderen van lekwater. | + | De oudste type [[waterpomp|zwengelpompen]] om water naar boven te pompen, werden gemaakt van hout. De houten pompen werden vaak door speciale vakmensen vervaardigd. Deze vaklieden waren soms ook in de molenbouw of de scheepsbouw actief. In het laatste geval met het maken van scheeps- of takelblokken. Naast het gebruik in boerderijen en woonhuizen werden de houten pompen namelijk ook gebruikt in schepen voor het verwijderen van lekwater. |
| + | |||
De houten pompen werden meestal uit lange ronde of vierkante, gekantrechte balken vervaardigd van ongeveer 30 bij 30 cm. De pompenmakers gebruikten in het verleden daarvoor veel iepen stammen die op voorraad in het water lagen. Droog hout was dikwijls te hard om in te boren. De stam moest bovendien ook recht en vrij van noesten of kwasten zijn. De houten stam werd vervolgens met een lange lepelboor uitgehold. De zuiger (ook wel emmer genoemd) en het hart (ook wel voetklep genoemd) van de pomp werden als losse (nader hand te vervangen) onderdelen op een draaibank vervaardigd. | De houten pompen werden meestal uit lange ronde of vierkante, gekantrechte balken vervaardigd van ongeveer 30 bij 30 cm. De pompenmakers gebruikten in het verleden daarvoor veel iepen stammen die op voorraad in het water lagen. Droog hout was dikwijls te hard om in te boren. De stam moest bovendien ook recht en vrij van noesten of kwasten zijn. De houten stam werd vervolgens met een lange lepelboor uitgehold. De zuiger (ook wel emmer genoemd) en het hart (ook wel voetklep genoemd) van de pomp werden als losse (nader hand te vervangen) onderdelen op een draaibank vervaardigd. | ||
| − | Houten waterpompen werden bij [[boerderij|boerderijen]] populair buiten op het [[erf]] of binnen in de [[stal]] en in sommige gevallen zelfs ook in de [[wei]]. | + | Houten waterpompen werden bij [[boerderij|boerderijen]] populair buiten op het [[erf]] of binnen in de [[stal]] en in sommige gevallen zelfs ook in de [[wei]]. |
| + | |||
Houten waterpompen komen vroeger voor met een houten tuit, maar later ook wel met een metalen tuit die dan meestal van koper was vervaardigd. | Houten waterpompen komen vroeger voor met een houten tuit, maar later ook wel met een metalen tuit die dan meestal van koper was vervaardigd. | ||
In sommige gevallen was er ter hoogte van de tuit een smeedijzeren beugel op de pomp aangebracht waar men tijdens het pompen een emmer aan kon hangen. | In sommige gevallen was er ter hoogte van de tuit een smeedijzeren beugel op de pomp aangebracht waar men tijdens het pompen een emmer aan kon hangen. | ||
| − | In het van oorspong boeren dorp Blaricum in het Gooi zijn voor het gebruik op de boerderij nog tot ongeveer 1920 houten pompen gemaakt. | + | In het van oorspong boeren dorp Blaricum in het Gooi zijn voor het gebruik op de boerderij nog tot ongeveer 1920 houten pompen gemaakt. In Museum Soest zijn tegenwoordig nog de antieke gereedschappen van een pompenmaker te bewonderen waarmee houten waterpompen werden gemaakt zoals de lange lepelboor die ook wel 'avegaar' wordt genoemd. |
| − | In Museum Soest zijn tegenwoordig nog de antieke gereedschappen van een pompenmaker te bewonderen waarmee houten waterpompen werden gemaakt zoals de lange lepelboor die ook wel 'avegaar' wordt genoemd. | ||
===Bron=== | ===Bron=== | ||
| Regel 16: | Regel 17: | ||
===Verder lezen=== | ===Verder lezen=== | ||
| − | * [ | + | * [[Pomp Gietijzer]] |
| − | * [ | + | * [[Pomp koper]] |
| + | * [[Waterpomp]] | ||
| + | * [[Put]] | ||
| + | * [[Putslinger]] | ||
<gallery> | <gallery> | ||
Huidige versie van 25 apr 2025 om 14:01
Pompen van hout
De oudste type zwengelpompen om water naar boven te pompen, werden gemaakt van hout. De houten pompen werden vaak door speciale vakmensen vervaardigd. Deze vaklieden waren soms ook in de molenbouw of de scheepsbouw actief. In het laatste geval met het maken van scheeps- of takelblokken. Naast het gebruik in boerderijen en woonhuizen werden de houten pompen namelijk ook gebruikt in schepen voor het verwijderen van lekwater.
De houten pompen werden meestal uit lange ronde of vierkante, gekantrechte balken vervaardigd van ongeveer 30 bij 30 cm. De pompenmakers gebruikten in het verleden daarvoor veel iepen stammen die op voorraad in het water lagen. Droog hout was dikwijls te hard om in te boren. De stam moest bovendien ook recht en vrij van noesten of kwasten zijn. De houten stam werd vervolgens met een lange lepelboor uitgehold. De zuiger (ook wel emmer genoemd) en het hart (ook wel voetklep genoemd) van de pomp werden als losse (nader hand te vervangen) onderdelen op een draaibank vervaardigd. Houten waterpompen werden bij boerderijen populair buiten op het erf of binnen in de stal en in sommige gevallen zelfs ook in de wei.
Houten waterpompen komen vroeger voor met een houten tuit, maar later ook wel met een metalen tuit die dan meestal van koper was vervaardigd. In sommige gevallen was er ter hoogte van de tuit een smeedijzeren beugel op de pomp aangebracht waar men tijdens het pompen een emmer aan kon hangen.
In het van oorspong boeren dorp Blaricum in het Gooi zijn voor het gebruik op de boerderij nog tot ongeveer 1920 houten pompen gemaakt. In Museum Soest zijn tegenwoordig nog de antieke gereedschappen van een pompenmaker te bewonderen waarmee houten waterpompen werden gemaakt zoals de lange lepelboor die ook wel 'avegaar' wordt genoemd.
Bron
Verder lezen
Houten waterpomp met een houten tuit buiten op een erf in het Gooi (Bron: J.A. van Beelen 1952, Fotoarchief van de RCE)
Houten waterpomp met een metalen tuit op landgoed Houdringe, De Bilt (Bron: A.H.C. Schollen 1976, Fotoarchief van de RCE)
Houten waterpomp in een stal in Noordwolde (Bron: TH. de haan 1968, Fotoarchief van de RCE)
Houten waterpomp in een stal in Maasland (Bron: G.J. Dukker 1997, Fotoarchief van de RCE)
Houten waterpomp met een houten tuit in de wei in Balk (Bron: K.J. Uilkema 1918, Fotoarchief van de RCE)
