Strowand - Bewerkingsoverzicht

Mariekevanbommel op 11 apr 2025 om 12:25

2025-04-11T12:25:07Z

Mariekevanbommel op 17 nov 2023 om 15:32

2023-11-17T15:32:33Z

Beheerder op 10 apr 2013 om 09:22

2013-04-10T09:22:53Z

Beheerder: /* De constructie */

2012-02-15T13:24:20Z

De constructie

Beheerder: /* Schilderachtig */

2012-02-15T11:56:16Z

Schilderachtig

Beheerder: Nieuwe pagina aangemaakt met 'In ons land zijn boerderijen met wanden die uit stro zijn gemaakt nagenoeg uit het beeld verdwenen. Slechts hier en daar kom je op het platteland nog een [[sc...'

2012-02-07T15:20:54Z

Nieuwe pagina aangemaakt met 'In ons land zijn boerderijen met wanden die uit stro zijn gemaakt nagenoeg uit het beeld verdwenen. Slechts hier en daar kom je op het platteland nog een [[sc...'

Nieuwe pagina

In ons land zijn boerderijen met [[wand|wanden]] die uit stro zijn gemaakt nagenoeg uit het beeld verdwenen. Slechts hier en daar kom je op het platteland nog een [[schuur]] of boerderij met strowanden tegen.

===Openlucht Museum===
In het Openluchtmuseum in Arnhem staat nog een fraai voorbeeld. Daar is een boerderij uit Beuningen in Overijssel [[reconstructie|herbouwd]]. De boerderij heeft rechtopgaande [[topgevel|topgevels]] die zijn beschermd door strovlechtwerk. Het stovlechtwerk is heel kunstig gemaakt en geeft de boerderij een schilderachtig aanzien. Maar het stro getuigt in feite van een harde werkelijkheid: het was een goedkoop [[bouwmateriaal]] dat een Beuningse [[keuterboer]] en zijn gezin beschermde tegen weer en wind.

===De constructie===
Stro werd vaak in combinatie met andere bouwmaterialen gebruikt, bijvoorbeeld met [[hout]] of [[vistwerk|vlechtwerk]]. De wanden van de boerderijen bestonden vroeger vaak uit [[leem|beleemd]] vlechtwerk. In Drenthe, Twente en Noord-Brabant werd daarbij stro gebruikt. Van het stro werden bundels gedraaid die om de verticale spijlen in een vakwerkwand werden gevlochten. Het strovlechtwerk werd daarna afgesmeerd met leem. Een andere manier om een strowand te maken was door aan de binnen- en aan de buitenkant van het vakwerk latten te bevestigen. Tussen de latten werden bossen stro gestoken. Daarna werd de wand met [[kalk]] of leem afgewerkt.
In het verleden werden boerderijen vrijwel uitsluitend met natuurlijke bouwmaterialen zoals hout, leem, [[riet]] en ook stro, gebouwd. [[Baksteen]] kwam pas in de loop van de Middeleeuwen in gebruik en dan nog maar mondjesmaat. In armere streken, zoals op de Brabantste en Noord-Limburgse [[zandgrond|zandgronden]] en in het oosten van ons land, zijn goedkopere bouwmaterialen nog lang in gebruik gebleven.

===Schilderachtig===
In sommige delen van het land werden de wanden van [[hooischuur|hooischuren]] en andere [[bijgebouw|bijgebouwtjes]] van stro voorzien. Dat gebeurde alleen maar als de achterliggende ruimte wind- en weerdicht moest zijn. Om het stro vast te zetten werden verschillende technieken toegepast. Bij de meest gebruikte, traditionele manier wordt het stro met dunne, buigzame takjes (garden) en [[tenen]] op horizontale latten gebonden. Als die latten op het vakwerk zijn gespijkerd wordt ook het houtskelet geheel met stro bedekt.
Soms zijn de latten tussen de stijlen van de houtconstructie bevestigd. Hierdoor blijven de stijlen en ook de garden en tenen in het zicht en staan daardoor bloot aan weersinvloeden. Om de duurzaamheid te verhogen worden de knopen vaak afgedekt met zogenaamde waterdoppen of met verticale of ruitvormige strobindingen. Dat levert een heel decoratief, schilderachtig patroon op en wordt daarom meestal als versiering gezien. In de eerste plaats dienen de doppen en bindingen echter als bescherming.

===Het einde van de strowanden===
Stro wordt al lang niet meer als bouwmateriaal gebruikt. Daar zijn een aantal redenen voor. Eén daarvan is de gestegen welvaart, waardoor men zich duurzamere alternatieven kon permitteren. En hoe gek het ook klinkt: stro is veel te duur geworden. Stro is erg bewerkelijk en heeft een relatief korte levensduur. Het moet regelmatig bijgewerkt of vervangen worden. In het verleden, toen arbeid nog goedkoop was, was dat geen probleem. Tegenwoordig is het voordeliger om in duurdere materialen als baksteen en [[dakpan|dakpannen]] te investeren en arbeidskosten tot een minimum te beperken. Ook is er steeds minder geschikt stro beschikbaar. Door de komst van kunstmest en de grote oogstmachine zijn de stengels van het ‘moderne’ stro niet stevig genoeg of beschadigd. Het alternatief is dungezaaid koren dat op de traditionele manier bemest en met de hand geoogst is. Maar dat is tegenwoordig erg kostbaar.

===Bron===
De tekst is gebaseerd op:
* 'Wanden uit stro', Landleven 4e jaargang, nummer 2- maart/april 1999

===Links===
* [[wand]]
* [[schuur]]
* [[reconstructie]]
* [[topgevel]]
* [[bouwmateriaal]]
* [[keuterboer]]
* [[hout]]
* [[vistwerk]]
* [[leem]]
* [[kalk]]
* [[riet]]
* [[Baksteen]]
* [[zandgrond]]
* [[hooischuur]]
* [[bijgebouw]]
* [[tenen]]
* [[dakpan]]

===Verder lezen===
*

[[Categorie: Bouwhistorie]]

@@ Regel 1: / Regel 1: @@
 [[Bestand:Strowand.jpg|thumb|right|Een strowand als topgevel van het kleine los hoes uit Beuningen. Bron: Bos, J.M., Nederlands Openluchtmuseum Museumgids, Arnhem 1977, pag. 63, 110.]]
+[[Bestand:Detail gevlochten strowand kleur - Orvelte - 20502107 - RCE.jpg|miniatuur|Detail gevlochten strowand in Orvelte]]
 In ons land zijn boerderijen met [[wand|wanden]] die uit stro zijn gemaakt nagenoeg uit het beeld verdwenen. Slechts hier en daar kom je op het platteland nog een [[schuur]] of boerderij met strowanden tegen.

← Oudere versie		Versie van 10 apr 2013 09:22
Regel 1:		Regel 1:
		+	[[Bestand:Strowand.jpg\|thumb\|right\|Een strowand als topgevel van het kleine los hoes uit Beuningen. Bron: Bos, J.M., Nederlands Openluchtmuseum Museumgids, Arnhem 1977, pag. 63, 110.]]
		+
	In ons land zijn boerderijen met [[wand\|wanden]] die uit stro zijn gemaakt nagenoeg uit het beeld verdwenen. Slechts hier en daar kom je op het platteland nog een [[schuur]] of boerderij met strowanden tegen.		In ons land zijn boerderijen met [[wand\|wanden]] die uit stro zijn gemaakt nagenoeg uit het beeld verdwenen. Slechts hier en daar kom je op het platteland nog een [[schuur]] of boerderij met strowanden tegen.

@@ Regel 18: / Regel 18: @@
 ===Bron===
 * 'Wanden uit stro', Landleven 4e jaargang, nummer 2- maart/april 1999
-===Links===
+===Verder lezen===
-* [[wand]]
-* [[schuur]]
+* [[Strodokken]]
-* [[reconstructie]]
+* [[Strooibed]]
-* [[topgevel]]
+* [[Wandafwerking]]
-* [[bouwmateriaal]]
+* [[Steensponning]]
-* [[keuterboer]]
-* [[hout]]
+* [[Schuurdeurkapel]]
+*
 [[Categorie: Bouwhistorie]]

@@ Regel 5: / Regel 5: @@
 ===De constructie===
-Stro werd vaak in combinatie met andere bouwmaterialen gebruikt, bijvoorbeeld met [[hout]] of [[vistwerk|vlechtwerk]]. De wanden van de boerderijen bestonden vroeger vaak uit [[leem|beleemd]] vlechtwerk. In Drenthe, Twente en Noord-Brabant werd daarbij stro gebruikt. Van het stro werden bundels gedraaid die om de verticale spijlen in een vakwerkwand werden gevlochten. Het strovlechtwerk werd daarna afgesmeerd met leem. Een andere manier om een strowand te maken was door aan de binnen- en aan de buitenkant van het vakwerk latten te bevestigen. Tussen de latten werden bossen stro gestoken. Daarna werd de wand met [[kalk]] of leem afgewerkt.
+Stro werd vaak in combinatie met andere bouwmaterialen gebruikt, bijvoorbeeld met [[hout]] of [[vitswerk|vlechtwerk]]. De wanden van de boerderijen bestonden vroeger vaak uit [[leem|beleemd]] vlechtwerk. In Drenthe, Twente en Noord-Brabant werd daarbij stro gebruikt. Van het stro werden bundels gedraaid die om de verticale spijlen in een vakwerkwand werden gevlochten. Het strovlechtwerk werd daarna afgesmeerd met leem. Een andere manier om een strowand te maken was door aan de binnen- en aan de buitenkant van het vakwerk latten te bevestigen. Tussen de latten werden bossen stro gestoken. Daarna werd de wand met [[kalk]] of leem afgewerkt.
 In het verleden werden boerderijen vrijwel uitsluitend met natuurlijke bouwmaterialen zoals hout, leem, [[riet]] en ook stro, gebouwd. [[Baksteen]] kwam pas in de loop van de Middeleeuwen in gebruik en dan nog maar mondjesmaat. In armere streken, zoals op de Brabantste en Noord-Limburgse [[zandgrond|zandgronden]] en in het oosten van ons land, zijn goedkopere bouwmaterialen nog lang in gebruik gebleven.

@@ Regel 9: / Regel 9: @@
 ===Schilderachtig===
-In sommige delen van het land werden de wanden van [[hooischuur|hooischuren]] en andere [[bijgebouw|bijgebouwtjes]] van stro voorzien. Dat gebeurde alleen maar als de achterliggende ruimte wind- en weerdicht moest zijn. Om het stro vast te zetten werden verschillende technieken toegepast. Bij de meest gebruikte, traditionele manier wordt het stro met dunne, buigzame takjes (garden) en [[tenen]] op horizontale latten gebonden. Als die latten op  het vakwerk zijn gespijkerd wordt ook het houtskelet geheel met stro bedekt.
+In sommige delen van het land werden de wanden van [[hooiberg|hooibergen]] en andere [[bijgebouw|bijgebouwtjes]] van stro voorzien. Dat gebeurde alleen maar als de achterliggende ruimte wind- en weerdicht moest zijn. Om het stro vast te zetten werden verschillende technieken toegepast. Bij de meest gebruikte, traditionele manier wordt het stro met dunne, buigzame takjes (garden) en [[tenen]] op horizontale latten gebonden. Als die latten op  het vakwerk zijn gespijkerd wordt ook het houtskelet geheel met stro bedekt.
 Soms zijn de latten tussen de stijlen van de houtconstructie bevestigd. Hierdoor blijven de stijlen en ook de garden en tenen in het zicht en staan daardoor bloot aan weersinvloeden. Om de duurzaamheid te verhogen worden de knopen vaak afgedekt met zogenaamde waterdoppen of met verticale of ruitvormige strobindingen. Dat levert een heel decoratief, schilderachtig patroon op en wordt daarom meestal als versiering gezien. In de eerste plaats dienen de doppen en bindingen echter als bescherming.