Schaapskooi - Bewerkingsoverzicht

Mariekevanbommel op 8 nov 2024 om 12:57

2024-11-08T12:57:14Z

Mariekevanbommel op 17 okt 2024 om 13:44

2024-10-17T13:44:28Z

Mariekevanbommel op 14 jun 2024 om 11:30

2024-06-14T11:30:53Z

Mariekevanbommel op 29 mei 2024 om 13:50

2024-05-29T13:50:05Z

Mariekevanbommel op 26 apr 2024 om 14:45

2024-04-26T14:45:12Z

Mariekevanbommel op 23 feb 2024 om 11:42

2024-02-23T11:42:47Z

Mariekevanbommel op 22 feb 2024 om 15:58

2024-02-22T15:58:23Z

Mariekevanbommel op 29 dec 2023 om 20:07

2023-12-29T20:07:35Z

Mariekevanbommel: Afbeeldingen toegevoegd

2023-09-14T13:26:11Z

Afbeeldingen toegevoegd

Beheerder: /* Bron */

2012-07-17T13:11:20Z

Bron

@@ Regel 28: / Regel 28: @@
 ===Bron===
 * Ton van der Heijden (red.) Nederland Dichterbij Boerderijen (Amsterdam 1996), p. 87
 * Landleven 14e jaargang nummer 8 december 2009
 * ''Bouwhistorie van boerderijen. Ontstaan en vorm van de boerderijen in Alblasserwaard en Vijfherenlanden'', Stichting Boerderij en Erf Alblasserwaard – Vijfherenlanden 2001
 [[Categorie:Bijgebouwen]]

← Oudere versie		Versie van 17 okt 2024 13:44
Regel 55:		Regel 55:
	[[Categorie:Midden-Limburg]]		[[Categorie:Midden-Limburg]]
	[[Categorie:Noord-Limburg]]		[[Categorie:Noord-Limburg]]
		+	[[Categorie:Dierenverblijven]]

← Oudere versie		Versie van 14 jun 2024 11:30
Regel 52:		Regel 52:
	[[Categorie:Betuwe]]		[[Categorie:Betuwe]]
	[[Categorie:Gelderland]]		[[Categorie:Gelderland]]
		+	[[Categorie:Zuid-Limburg]]
		+	[[Categorie:Midden-Limburg]]
		+	[[Categorie:Noord-Limburg]]

← Oudere versie		Versie van 29 mei 2024 13:50
Regel 44:		Regel 44:
	[[Categorie:Hondsrug Drenthe]]		[[Categorie:Hondsrug Drenthe]]
	[[Categorie:Zuidwest-Drenthe]]		[[Categorie:Zuidwest-Drenthe]]
		+	[[Categorie:Texel]]
		+	[[Categorie:Utrechtse Heuvelrug]]
		+	[[Categorie:Salland]]
		+	[[Categorie:Gelderse Vallei]]
		+	[[Categorie:Achterhoek]]
		+	[[Categorie:Twente]]
		+	[[Categorie:Betuwe]]
		+	[[Categorie:Gelderland]]

← Oudere versie		Versie van 26 apr 2024 14:45
Regel 39:		Regel 39:
	[[Categorie: Utrecht]]		[[Categorie: Utrecht]]
	[[Categorie: Drenthe]]		[[Categorie: Drenthe]]
		+	[[Categorie:Veluwe]]
		+	[[Categorie:Kop van Drenthe]]
		+	[[Categorie:Midden-Drenthe]]
		+	[[Categorie:Hondsrug Drenthe]]
		+	[[Categorie:Zuidwest-Drenthe]]

@@ Regel 4: / Regel 4: @@
 ===[[Potstal]] ===
-[[Bestand:Schaapskooi Borger.jpg|miniatuur|Schaapskooi in Borger]]
+Lees ook de pagina: [[potstal]]. [[Bestand:Schaapskooi Borger.jpg|miniatuur|Schaapskooi in Borger]]
 Is in deze moderne tijd het mestoverschot een probleem, vroeger was er met name op de zandgronden juist een groot tekort aan mest. De boeren konden de bodemvruchtbaarheid maar met moeite op peil houden. Ze deden er dan ook alles aan om zoveel mogelijk mest te verzamelen. Eén manier was schapen houden. Een schaapskooi was in feite een grote [[potstal]]. De kooi werd een halve meter of meer uitgegraven, zodat de dieren daar hun uitwerpselen konden deponeren. De boer spreidde regelmatig plaggen en stro over de uitwerpselen om zo de mesthoeveelheid te vergroten en de [[stal]] enigszins schoon te houden. Soms stonden de schapen aan het einde van de winter wel anderhalve meter hoger dan in het begin. Als in september de rogge werd gezaaid, werd de schaapskooi uitgemest. De akkers werden voor en na het zaaien gemest. De schaapskooi fungeerde ook als bewaarplaats voor de mest uit de rundveestallen. De zijpotstallen werden in de zomer wekelijks of maandelijks uitgemest. In de winter werden ze alleen afgemest, de dunne mest werd eruit gehaald en naar de schaapskooi gebracht. Stro en strooisel bleven tot half maart in de potstal en werden dan direct op het land gebracht. Zie voor meer informatie: [[potstal]].
@@ Regel 17: / Regel 17: @@
 ===Texelse schapenboet===
-[[Bestand:Den Hoorn - Stolpweg 20a - Schapenboet-006.JPG|alt=Texelse schapenboet in Den Hoorn (Texel)|miniatuur|Texelse schapenboet in Den Hoorn (Texel)]]
+Lees ook de pagina: [[schapenboet]]. [[Bestand:Den Hoorn - Stolpweg 20a - Schapenboet-006.JPG|alt=Texelse schapenboet in Den Hoorn (Texel)|miniatuur|Texelse schapenboet in Den Hoorn (Texel)]]
-Texel is bekend vanwege de vele schapen, met name in het glooiende zuidelijke deel van het eiland. Typisch Texelse bijgebouwtjes voor de schapenhouderij zijn de schapenboeten of ‘skiipeboete’. Het woord ‘boet’ komt van het werkwoord bouwen en betekent schuurtje. Een schapenboet heeft een vierkant [[gebint]] met vier [[stijl|stijlen]], bovenaan verbonden door horizontale balken. In dat vierkant kan hooi worden bewaard. Om het vierkant heen zijn aan drie zijden [[zijbeuk|zijbeuken]] onder laag aflopende dakvlakken geconstrueerd. De vierde zijgevel wordt afgesloten door een meestal uit houten planken opgetrokken [[topgevel]] die direct tegen het vierkant is geplaatst. Het is met name deze [[gevel]] die de Texelse schapenboet zijn karakteristieke uiterlijk geeft.
+Texel is bekend vanwege de vele schapen, met name in het glooiende zuidelijke deel van het eiland. Typisch Texelse bijgebouwtjes voor de schapenhouderij zijn de [[Schapenboet|schapenboeten]] of ‘skiipeboete’. Het woord ‘boet’ komt van het werkwoord bouwen en betekent schuurtje. Een schapenboet heeft een vierkant [[gebint]] met vier [[stijl|stijlen]], bovenaan verbonden door horizontale balken. In dat vierkant kan hooi worden bewaard. Om het vierkant heen zijn aan drie zijden [[zijbeuk|zijbeuken]] onder laag aflopende dakvlakken geconstrueerd. De vierde zijgevel wordt afgesloten door een meestal uit houten planken opgetrokken [[topgevel]] die direct tegen het vierkant is geplaatst. Het is met name deze [[gevel]] die de Texelse [[schapenboet]] zijn karakteristieke uiterlijk geeft.
-De schapenboeten staan bijna allemaal met vlakke topgevel naar het noordoosten gekeerd omdat de wind in ons land meestal uit het zuidwesten komt. De gebouwtjes staan dus met de schuine dakvlakken in de wind. Dat is ook een voordeel bij het binnenbrengen van het losse hooi. Dat kan dan in de luwte van het gebouwtje gebeuren. Een schapenboet wordt niet als schaapskooi gebruikt. Texelse schapen blijven bijna altijd buiten. De boeten zijn vooral bedoeld om hooi en materialen in op te slaan, als noodstal en om aan ooien een plaats te bieden om te lammeren.
+De [[Schapenboet|schapenboeten]] staan bijna allemaal met vlakke topgevel naar het noordoosten gekeerd omdat de wind in ons land meestal uit het zuidwesten komt. De gebouwtjes staan dus met de schuine dakvlakken in de wind. Dat is ook een voordeel bij het binnenbrengen van het losse hooi. Dat kan dan in de luwte van het gebouwtje gebeuren. Een schapenboet wordt '''niet''' als schaapskooi gebruikt. Texelse schapen blijven bijna altijd buiten. De boeten zijn vooral bedoeld om hooi en materialen in op te slaan, als noodstal en om aan ooien een plaats te bieden om te lammeren.
 ===Schaap en heide===

@@ Regel 5: / Regel 5: @@
 ===[[Potstal]] ===
 [[Bestand:Schaapskooi Borger.jpg|miniatuur|Schaapskooi in Borger]]
-Is in deze moderne tijd het mestoverschot een probleem, vroeger was er met name op de zandgronden juist een groot tekort aan mest. De boeren konden de bodemvruchtbaarheid maar met moeite op peil houden. Ze deden er dan ook alles aan om zoveel mogelijk mest te verzamelen. Eén manier was schapen houden. Een schaapskooi was in feite een grote [[potstal]]. De kooi werd een halve meter of meer uitgegraven, zodat de dieren daar hun uitwerpselen konden deponeren. De boer spreidde regelmatig plaggen en stro over de uitwerpselen om zo de mesthoeveelheid te vergroten en de [[stal]] enigszins schoon te houden. Soms stonden de schapen aan het einde van de winter wel anderhalve meter hoger dan in het begin. Als in september de rogge werd gezaaid, werd de schaapskooi uitgemest. De akkers werden voor en na het zaaien gemest. De schaapskooi fungeerde ook als bewaarplaats voor de mest uit de rundveestallen. De zijpotstallen werden in de zomer wekelijks of maandelijks uitgemest. In de winter werden ze alleen afgemest, de dunne mest werd eruit gehaald en naar de schaapskooi gebracht. Stro en strooisel bleven tot half maart in de potstal en werden dan direct op het land gebracht.
+Is in deze moderne tijd het mestoverschot een probleem, vroeger was er met name op de zandgronden juist een groot tekort aan mest. De boeren konden de bodemvruchtbaarheid maar met moeite op peil houden. Ze deden er dan ook alles aan om zoveel mogelijk mest te verzamelen. Eén manier was schapen houden. Een schaapskooi was in feite een grote [[potstal]]. De kooi werd een halve meter of meer uitgegraven, zodat de dieren daar hun uitwerpselen konden deponeren. De boer spreidde regelmatig plaggen en stro over de uitwerpselen om zo de mesthoeveelheid te vergroten en de [[stal]] enigszins schoon te houden. Soms stonden de schapen aan het einde van de winter wel anderhalve meter hoger dan in het begin. Als in september de rogge werd gezaaid, werd de schaapskooi uitgemest. De akkers werden voor en na het zaaien gemest. De schaapskooi fungeerde ook als bewaarplaats voor de mest uit de rundveestallen. De zijpotstallen werden in de zomer wekelijks of maandelijks uitgemest. In de winter werden ze alleen afgemest, de dunne mest werd eruit gehaald en naar de schaapskooi gebracht. Stro en strooisel bleven tot half maart in de potstal en werden dan direct op het land gebracht. Zie voor meer informatie: [[potstal]].
 ===Variatie in bouw ===
 [[Bestand:Schaapskooi edese heide.jpg|alt=Schaapskooi "De Kreel" op Eder Heide. Schaapskooi onder met riet en Hollandse pannen gedekt schilddak.|miniatuur|Schaapskooi "De Kreel" op Eder Heide. Schaapskooi onder met riet en Hollandse pannen gedekt schilddak.]]
 De ‘mestproductiecentra’ werden bij de boerderij gebouwd. Er waren ook boeren die daarnaast een schaapskooi op de heide hadden, als weidegronden ver van de boerderij lagen. Tijdens het weideseizoen bleef de schaapsherder met zijn kudde langere, aaneengesloten perioden op de heide. ’s Avonds zocht hij met zijn schapen de schaapskooi op, waar hij dan ook zelf overnachtte. Pas aan het einde van het weideseizoen keerde de kudde voor de winter terug naar de boerderij.
-Van Drenthe tot in het oostelijk deel van Utrecht werden vroeger karakteristieke schaapskooien met laag aflopende [[schilddak|schilddaken]] gebouwd. Het waren langwerpige gebouwtjes, vaak met afgeschuinde hoeken. Ze hadden smalle kopgevels met dubbele toegangspoorten, waardoor de schapen in en uit konden gaan en de mest naar buiten kon worden gereden. De [[dakconstructie]] was vaak heel eenvoudig, bijvoorbeeld met een sportenkap, rustend op platen die over de lage zijwanden lagen. De daken waren gedekt met stro of soms [[riet]], maar ook wel met heideplaggen en een enkele keer met [[dakpan|dakpannen]]. De wanden waren uit [[hout]] opgetrokken, soms met gemetselde grondmuurtjes. De schaapskooien in het oosten van het land waren altijd eenbeukig. Het dak rustte dus volledig op de wanden. Omdat die onder het gewicht naar buiten werden gedrukt, waren ze meestal geschoord met schuine balken. Ook was er aan de buitenkant vaak een aarden wal tegen de wanden opgeworpen.
 ====Schapen in de schuur====
@@ Regel 18: / Regel 19: @@
 [[Bestand:Den Hoorn - Stolpweg 20a - Schapenboet-006.JPG|alt=Texelse schapenboet in Den Hoorn (Texel)|miniatuur|Texelse schapenboet in Den Hoorn (Texel)]]
 Texel is bekend vanwege de vele schapen, met name in het glooiende zuidelijke deel van het eiland. Typisch Texelse bijgebouwtjes voor de schapenhouderij zijn de schapenboeten of ‘skiipeboete’. Het woord ‘boet’ komt van het werkwoord bouwen en betekent schuurtje. Een schapenboet heeft een vierkant [[gebint]] met vier [[stijl|stijlen]], bovenaan verbonden door horizontale balken. In dat vierkant kan hooi worden bewaard. Om het vierkant heen zijn aan drie zijden [[zijbeuk|zijbeuken]] onder laag aflopende dakvlakken geconstrueerd. De vierde zijgevel wordt afgesloten door een meestal uit houten planken opgetrokken [[topgevel]] die direct tegen het vierkant is geplaatst. Het is met name deze [[gevel]] die de Texelse schapenboet zijn karakteristieke uiterlijk geeft.
 De schapenboeten staan bijna allemaal met vlakke topgevel naar het noordoosten gekeerd omdat de wind in ons land meestal uit het zuidwesten komt. De gebouwtjes staan dus met de schuine dakvlakken in de wind. Dat is ook een voordeel bij het binnenbrengen van het losse hooi. Dat kan dan in de luwte van het gebouwtje gebeuren. Een schapenboet wordt niet als schaapskooi gebruikt. Texelse schapen blijven bijna altijd buiten. De boeten zijn vooral bedoeld om hooi en materialen in op te slaan, als noodstal en om aan ooien een plaats te bieden om te lammeren.
@@ Regel 23: / Regel 25: @@
 [[Bestand:Op de heide (titel op object) Nieuwe Nederlandsche kinderprenten (serietitel op object) Funke's prenten (serietitel op object), RP-P-OB-202.948.jpg|miniatuur|Kinderprent van schapen op de heide]]
 [[Bestand:Schaapskooi Dalfsen 2.jpg|miniatuur|Schaapskooi in Dalfsen]]
-Van nature komt  heide in Nederland voor op kalkarme zandgronden in duingebieden en aan de randen van hoogveen. De heidegebieden in het binnenland zijn gedurende de Middeleeuwen door mensenhanden ontstaan: intensieve begrazing met schapen en afplaggen deden en doen het werk. Aan het einde van de negentiende eeuw was nog ruim 20 procent van het oppervlak van Nederland grotendeels bedekt met heide. Met het beschikbaar komen van kunstmest verminderde de behoefte aan schapenmest en dus aan heidegronden om de schapen te weiden. Bovendien werd het mogelijk de heidevelden te ontginnen voor bos- of landbouwgrond. Aan het eind van de twintigste eeuw bestond nog minder dan één procent van Nederland uit hei. Tegenwoordig grazen schapen vooral op grasland.
+Van nature komt heide in Nederland voor op kalkarme zandgronden in duingebieden en aan de randen van hoogveen. De heidegebieden in het binnenland zijn gedurende de Middeleeuwen door mensenhanden ontstaan: intensieve begrazing met schapen en [[Plag|afplaggen]] deden en doen het werk. Aan het einde van de negentiende eeuw was nog ruim 20 procent van het oppervlak van Nederland grotendeels bedekt met heide. Met het beschikbaar komen van kunstmest verminderde de behoefte aan schapenmest en dus aan heidegronden om de schapen te weiden. Bovendien werd het mogelijk de heidevelden te ontginnen voor bos- of landbouwgrond. Aan het eind van de twintigste eeuw bestond nog minder dan één procent van Nederland uit hei. Tegenwoordig grazen schapen vooral op grasland.
 ===Bron===

← Oudere versie		Versie van 17 jul 2012 13:11
Regel 30:		Regel 30:
	[[Categorie: Limburg]]		[[Categorie: Limburg]]
	[[Categorie: Utrecht]]		[[Categorie: Utrecht]]
		+	[[Categorie: Drenthe]]