Pomp hout - Bewerkingsoverzicht

Mariekevanbommel op 25 apr 2025 om 14:01

2025-04-25T14:01:18Z

Mariekevanbommel op 9 feb 2024 om 11:56

2024-02-09T11:56:32Z

Beheerder: Nieuwe pagina aangemaakt met '===Pompen van hout=== De oudste type zwengelpompen om water naar boven te pompen, werden gemaakt van hout. De houten pompen werden vaak door speciale...'

2015-10-07T12:33:44Z

Nieuwe pagina aangemaakt met '===Pompen van hout=== De oudste type zwengelpompen om water naar boven te pompen, werden gemaakt van hout. De houten pompen werden vaak door speciale...'

Nieuwe pagina

===Pompen van hout===

De oudste type [[waterpomp|zwengelpompen]] om water naar boven te pompen, werden gemaakt van hout. De houten pompen werden vaak door speciale vakmensen vervaardigd. Deze vaklieden waren soms ook in de molenbouw of de scheepsbouw actief. In het laatste geval met het maken van scheeps- of takelblokken. Naast het gebruik in boerderijen en woonhuizen werden de houten pompen namelijk ook gebruikt in schepen voor het verwijderen van lekwater.
De houten pompen werden meestal uit lange ronde of vierkante, gekantrechte balken vervaardigd van ongeveer 30 bij 30 cm. De pompenmakers gebruikten in het verleden daarvoor veel iepen stammen die op voorraad in het water lagen. Droog hout was dikwijls te hard om in te boren. De stam moest bovendien ook recht en vrij van noesten of kwasten zijn. De houten stam werd vervolgens met een lange lepelboor uitgehold. De zuiger (ook wel emmer genoemd) en het hart (ook wel voetklep genoemd) van de pomp werden als losse (nader hand te vervangen) onderdelen op een draaibank vervaardigd.
Houten waterpompen werden bij [[boerderij|boerderijen]] populair buiten op het [[erf]] of binnen in de [[stal]] en in sommige gevallen zelfs ook in de [[wei]].
Houten waterpompen komen vroeger voor met een houten tuit, maar later ook wel met een metalen tuit die dan meestal van koper was vervaardigd.
In sommige gevallen was er ter hoogte van de tuit een smeedijzeren beugel op de pomp aangebracht waar men tijdens het pompen een emmer aan kon hangen.

In het van oorspong boeren dorp Blaricum in het Gooi zijn voor het gebruik op de boerderij nog tot ongeveer 1920 houten pompen gemaakt.
In Museum Soest zijn tegenwoordig nog de antieke gereedschappen van een pompenmaker te bewonderen waarmee houten waterpompen werden gemaakt zoals de lange lepelboor die ook wel 'avegaar' wordt genoemd.

===Bron===
* [http://www.genealogie-info.nl/website-Beroepen-van-vroeger/Oude-beroepen-P.html Genealogie info, beroepen van vroeger]
* [http://gooiland.50plusser.nl/?page=article&warticle_id=71409#.VXa4IGpEVzM Gooiland 50 plusser]
* [http://www.bureauhelsdingen.nl Bureau Helsdingen, Vianen]

===Verder lezen===
* [http://www.genealogie-info.nl/website-Beroepen-van-vroeger/Oude-beroepen-P.html Genealogie info, beroepen van vroeger]
* [http://gooiland.50plusser.nl/?page=article&warticle_id=71409#.VXa4IGpEVzM Gooiland 50 plusser]

<gallery>
Houten waterpomp met een houten tuit buiten op een erf in het Gooi.jpg|Houten waterpomp met een houten tuit buiten op een erf in het Gooi (Bron: J.A. van Beelen 1952, Fotoarchief van de RCE)
Houten waterpomp met metalen tuit op landgoed Houdringe, De Bilt.jpg|Houten waterpomp met een metalen tuit op landgoed Houdringe, De Bilt (Bron: A.H.C. Schollen 1976, Fotoarchief van de RCE)
Houten waterpomp in een stal, Noordwolde.jpg|Houten waterpomp in een stal in Noordwolde (Bron: TH. de haan 1968, Fotoarchief van de RCE)
Houten waterpomp in een stal, Westgaag Maasland.jpg|Houten waterpomp in een stal in Maasland (Bron: G.J. Dukker 1997, Fotoarchief van de RCE)
Houten waterpomp met een houten tuit in de wei, Balk.jpg|Houten waterpomp met een houten tuit in de wei in Balk (Bron: K.J. Uilkema 1918, Fotoarchief van de RCE)
</gallery>

← Oudere versie		Versie van 9 feb 2024 11:56
Regel 26:		Regel 26:
	Houten waterpomp met een houten tuit in de wei, Balk.jpg\|Houten waterpomp met een houten tuit in de wei in Balk (Bron: K.J. Uilkema 1918, Fotoarchief van de RCE)		Houten waterpomp met een houten tuit in de wei, Balk.jpg\|Houten waterpomp met een houten tuit in de wei in Balk (Bron: K.J. Uilkema 1918, Fotoarchief van de RCE)
	</gallery>		</gallery>
		+	[[Categorie:Landleven]]

@@ Regel 1: / Regel 1: @@
 ===Pompen van hout===
 De oudste type [[waterpomp|zwengelpompen]] om water naar boven te pompen, werden gemaakt van hout. De houten pompen werden vaak door speciale vakmensen vervaardigd. Deze vaklieden waren soms ook in de molenbouw of de scheepsbouw actief. In het laatste geval met het maken van scheeps- of takelblokken. Naast het gebruik in boerderijen en woonhuizen werden de houten pompen namelijk ook gebruikt in schepen voor het verwijderen van lekwater.
 De houten pompen werden meestal uit lange ronde of vierkante, gekantrechte balken vervaardigd van ongeveer 30 bij 30 cm. De pompenmakers gebruikten in het verleden daarvoor veel iepen stammen die op voorraad in het water lagen. Droog hout was dikwijls te hard om in te boren. De stam moest bovendien ook recht en vrij van noesten of kwasten zijn. De houten stam werd vervolgens met een lange lepelboor uitgehold. De zuiger (ook wel emmer genoemd) en het hart (ook wel voetklep genoemd) van de pomp werden als losse (nader hand te vervangen) onderdelen op een draaibank vervaardigd.
 Houten waterpompen werden bij [[boerderij|boerderijen]] populair buiten op het [[erf]] of binnen in de [[stal]] en in sommige gevallen zelfs ook in de [[wei]].
 Houten waterpompen komen vroeger voor met een houten tuit, maar later ook wel met een metalen tuit die dan meestal van koper was vervaardigd.
 In sommige gevallen was er ter hoogte van de tuit een smeedijzeren beugel op de pomp aangebracht waar men tijdens het pompen een emmer aan kon hangen.
-In het van oorspong boeren dorp Blaricum in het Gooi zijn voor het gebruik op de boerderij nog tot ongeveer 1920 houten pompen gemaakt.
+In het van oorspong boeren dorp Blaricum in het Gooi zijn voor het gebruik op de boerderij nog tot ongeveer 1920 houten pompen gemaakt. In Museum Soest zijn tegenwoordig nog de antieke gereedschappen van een pompenmaker te bewonderen waarmee houten waterpompen werden gemaakt zoals de lange lepelboor die ook wel 'avegaar' wordt genoemd.
 ===Bron===
@@ Regel 16: / Regel 17: @@
 ===Verder lezen===
-* [http://www.genealogie-info.nl/website-Beroepen-van-vroeger/Oude-beroepen-P.html Genealogie info, beroepen van vroeger]
+* [[Pomp Gietijzer]]
-* [http://gooiland.50plusser.nl/?page=article&warticle_id=71409#.VXa4IGpEVzM Gooiland 50 plusser]
+* [[Pomp koper]]
 <gallery>