Mestvaalt - Bewerkingsoverzicht

Mariekevanbommel op 7 feb 2025 om 14:50

2025-02-07T14:50:28Z

Beheerder: /* In de open lucht */

2012-06-26T09:58:32Z

In de open lucht

Beheerder op 18 jun 2012 om 12:46

2012-06-18T12:46:49Z

Beheerder op 12 apr 2012 om 13:52

2012-04-12T13:52:32Z

Beheerder: /* Links */

2012-02-15T13:50:04Z

Links

Beheerder: /* Spelderwerk */

2012-02-15T13:49:47Z

Spelderwerk

Beheerder: Nieuwe pagina aangemaakt met 'Van oudsher zijn Nederlandse boeren heel verschillend omgegaan met de mest van hun veestapel. De potstal, de grupstal, de vaaltstal en de oude, vertrouwde,...'

2012-02-07T13:43:59Z

Nieuwe pagina aangemaakt met 'Van oudsher zijn Nederlandse boeren heel verschillend omgegaan met de mest van hun veestapel. De potstal, de grupstal, de vaaltstal en de oude, vertrouwde,...'

Nieuwe pagina

Van oudsher zijn Nederlandse boeren heel verschillend omgegaan met de mest van hun veestapel. De [[potstal]], de [[grupstal]], de [[vaaltstal]] en de oude, vertrouwde, maar niet ideale, open mestvaalt passeren de revue.

===Meststallen===
Op de arme [[zandgrond|zandgronden]] was mest van levensbelang om de vruchtbaarheid van de akkers in stand te houden. Boerderijen in de zandstreken hadden daarom potstallen: diep uitgegraven stalkuilen waarin het vee op de eigen mest stond. In de weidestreken werden vanouds grupstallen gebruikt, met een verhoogde stand voor het vee. De mest viel achter de dieren in een mestgoot en werd enkele malen per dag naar buiten gewerkt en op de mestvaalt gebracht. Enkele keren per jaar werd de mest over het land uitgereden en op de [[moestuin]] gebracht.

===In de open lucht===
De open mestvaalt was niet ideaal voor de kwaliteit van de mest. De mest kreeg alle gelegenheid om te oxideren en door de regen konden belangrijke voedingsstoffen uitspoelen. Vanaf het einde van de negentiende eeuw werd gebroed op alternatieven. Om uitspoelen en weglekken van meststoffen te voorkomen maakte men betonnen vloeren of mestbakken. Soms werden ook aparte vaaltstallen gebouwd waarin de mest werd bewaard. In deze vaatstallen werd het jongvee gestald, en eventueel schapen. De dieren deponeerden hier ook hun mest en met hun hoeven mengden ze de mest en het strooisel dat in de stal werd gebracht, met een betere kwaliteit mest als resultaat.

===Zuid-Limburg===
In Zuid-Limburg had de mestvaalt bij de boerderij een prominente plaats. Veel boerderijen in deze provincie zijn gebouwd in een carrévorm, waarbij vier vleugels een binnenhof omsluiten. Vroeger werd die binnenhof voor een groot deel ingenomen door een verdiepte, soms door muurtjes afgescheiden mestvaalt, waarin de mest van het vee in de open lucht werd bewaard.

===Zeeland===
Ook op het erf van Zeeuwse boerderijen kon je de mestvaalt niet over het hoofd zien. Deze boerderijen hadden een grote [[schuur]], waarin de [[dorsvloer]], de opslagruimte voor de oogst, de [[paardenstal|paardenstallen]] en de [[koestal]] waren ondergebracht. Aan de kant van de koestal lag naast de schuur een grote verdiepte mestvaalt, omgeven door een lage muur of houten beschoeiing. Grenzend aan de mestvaalt was niet zelden ook een [[varkensstal]].

===Spelderwerk===
In de tweede helft van de achttiende eeuw is in het zuidoosten van Nederland een traditie ontstaan om balkenplafonds te voorzien van een [[leempleister]], het zogenoemde spelderwerk. Om het pleister aan te brengen werden gekloofde [[wilgenteen|wilgentenen]] tegen de plafondbalken en –planken gespijkerd als soort van wapening. Het pleister dat hiertegen werd aangebracht, bestond uit een mengsel van [[leem]], [[zand]] en gehakseld [[stro]]. Het stro zorgde voor meer verband in het pleister, voorkwam barsten tijdens het drogen en verhoogde de isolatiewaarde. Het spelderwerkplafond werd afgewerkt met een dun laagje leem. Daar waren paarden-, varkens- of koeienharen doorheen gemengd, die als ‘krimpnet’ fungeerden en voorkwamen dat er scheurtjes in het plafond konden ontstaan. Ten slotte werd het plafond gekalkt met [[witkalk]].

===Bron===
De tekst is gebaseerd op:
* 'De Mestvaalt', Landleven 13e jaargang, nummer 6- september 2008

===Links===
* [[potstal]]
* [[grupstal]]
* [[vaaltstal]]
* [[zandgrond]]
* [[moestuin]]
* [[schuur]]
* [[dorsvloer]]
* [[paardenstal]]
* [[koestal]]
* [[varkensstal]]
* [[leempleister]]
* [[wilgenteen]]
* [[leem]]
* [[stro]]
* [[witkalk]]

===Verder lezen===
*

[[Categorie: boerderijtypologie]]

← Oudere versie		Versie van 12 apr 2012 13:52
Regel 40:		Regel 40:
	*		*

−	[[Categorie: ~~boerderijtypologie~~]]	+	[[Categorie: erven]]

@@ Regel 13: / Regel 13: @@
 Ook op het erf van Zeeuwse boerderijen kon je de mestvaalt niet over het hoofd zien. Deze boerderijen hadden een grote [[schuur]], waarin de [[dorsvloer]], de opslagruimte voor de oogst, de [[paardenstal|paardenstallen]] en de [[koestal]] waren ondergebracht. Aan de kant van de koestal lag naast de schuur een grote verdiepte mestvaalt, omgeven door een lage muur of houten beschoeiing. Grenzend aan de mestvaalt was niet zelden ook een [[varkensstal]].
-===Links===
+===Verder lezen===
 * [[potstal]]
 * [[grupstal]]
 * [[vaaltstal]]
 * [[zandgrond]]
 * [[dorsvloer]]
 * [[paardenstal]]
+*
 [[Categorie: erven]]
 [[Categorie: boerderijtypologie]]

@@ Regel 5: / Regel 5: @@
 ===In de open lucht===
-De open mestvaalt was niet ideaal voor de kwaliteit van de mest. De mest kreeg alle gelegenheid om te oxideren en door de regen konden belangrijke voedingsstoffen uitspoelen. Vanaf het einde van de negentiende eeuw werd gebroed op alternatieven. Om uitspoelen en weglekken van meststoffen te voorkomen maakte men betonnen vloeren of mestbakken. Soms werden ook aparte vaaltstallen gebouwd waarin de mest werd bewaard. In deze vaatstallen werd het jongvee gestald, en eventueel schapen. De dieren deponeerden hier ook hun mest en met hun hoeven mengden ze de mest en het strooisel dat in de stal werd gebracht, met een betere kwaliteit mest als resultaat.
+De open mestvaalt was niet ideaal voor de kwaliteit van de mest. De mest kreeg alle gelegenheid om te oxideren en door de regen konden belangrijke voedingsstoffen uitspoelen. Vanaf het einde van de negentiende eeuw werd gebroed op alternatieven. Om uitspoelen en weglekken van meststoffen te voorkomen maakte men betonnen vloeren of mestbakken. Soms werden ook aparte vaaltstallen gebouwd waarin de mest werd bewaard. In deze vaaltstallen werd het jongvee gestald, en eventueel schapen. De dieren deponeerden hier ook hun mest en met hun hoeven mengden ze de mest en het strooisel dat in de stal werd gebracht, met een betere kwaliteit mest als resultaat.
 ===Zuid-Limburg===

@@ Regel 2: / Regel 2: @@
 ===Meststallen===
-Op de arme [[zandgrond|zandgronden]] was mest van levensbelang om de vruchtbaarheid van de akkers in stand te houden. Boerderijen in de zandstreken hadden daarom potstallen: diep uitgegraven stalkuilen waarin het vee op de eigen mest stond. In de weidestreken werden vanouds grupstallen gebruikt, met een verhoogde stand voor het vee. De mest viel achter de dieren in een mestgoot en werd enkele malen per dag naar buiten gewerkt en op de mestvaalt gebracht. Enkele keren per jaar werd de mest over het land uitgereden en op de [[moestuin]] gebracht.
+Op de arme [[zandgrond|zandgronden]] was mest van levensbelang om de vruchtbaarheid van de akkers in stand te houden. Boerderijen in de zandstreken hadden daarom [[potstal|potstallen]]: diep uitgegraven stalkuilen waarin het vee op de eigen mest stond. In de weidestreken werden vanouds [[grupstal|grupstallen]] gebruikt, met een verhoogde stand voor het vee. De mest viel achter de dieren in een mestgoot en werd enkele malen per dag naar buiten gewerkt en op de mestvaalt gebracht. Enkele keren per jaar werd de mest over het land uitgereden en op de [[moestuin]] gebracht.
 ===In de open lucht===
@@ Regel 12: / Regel 12: @@
 ===Zeeland===
 Ook op het erf van Zeeuwse boerderijen kon je de mestvaalt niet over het hoofd zien. Deze boerderijen hadden een grote [[schuur]], waarin de [[dorsvloer]], de opslagruimte voor de oogst, de [[paardenstal|paardenstallen]] en de [[koestal]] waren ondergebracht. Aan de kant van de koestal lag naast de schuur een grote verdiepte mestvaalt, omgeven door een lage muur of houten beschoeiing. Grenzend aan de mestvaalt was niet zelden ook een [[varkensstal]].
 ===Links===
@@ Regel 31: / Regel 24: @@
 * [[koestal]]
 * [[varkensstal]]
 ===Verder lezen===
@@ Regel 41: / Regel 29: @@
 [[Categorie: erven]]

@@ Regel 35: / Regel 35: @@
 * [[leem]]
 * [[stro]]
 * [[witkalk]]
 ===Verder lezen===

@@ Regel 14: / Regel 14: @@
 ===Spelderwerk===
 In de tweede helft van de achttiende eeuw is in het zuidoosten van Nederland een traditie ontstaan om balkenplafonds te voorzien van een [[leempleister]], het zogenoemde spelderwerk. Om het pleister aan te brengen werden gekloofde [[wilgenteen|wilgentenen]] tegen de plafondbalken en –planken gespijkerd als soort van wapening. Het pleister dat hiertegen werd aangebracht, bestond uit een mengsel van [[leem]], [[zand]] en gehakseld [[stro]]. Het stro zorgde voor meer verband in het pleister, voorkwam barsten tijdens het drogen en verhoogde de isolatiewaarde. Het spelderwerkplafond werd afgewerkt met een dun laagje leem. Daar waren paarden-, varkens- of koeienharen doorheen gemengd, die als ‘krimpnet’ fungeerden en voorkwamen dat er scheurtjes in het plafond konden ontstaan. Ten slotte werd het plafond gekalkt met [[witkalk]].
 ===Bron===