Karnmolen - Bewerkingsoverzicht

Mariekevanbommel op 17 okt 2024 om 13:36

2024-10-17T13:36:04Z

Mariekevanbommel op 3 mrt 2024 om 19:38

2024-03-03T19:38:39Z

Mariekevanbommel op 29 dec 2023 om 19:54

2023-12-29T19:54:21Z

Mariekevanbommel op 17 nov 2023 om 15:43

2023-11-17T15:43:54Z

Karstenhoeve: /* Bewaarde karnmolens */

2022-06-10T12:37:29Z

Bewaarde karnmolens

Beheerder: /* Bron */

2012-06-14T08:17:03Z

Bron

Beheerder: /* Het karnen */

2012-06-14T08:06:45Z

Het karnen

Beheerder op 6 jun 2012 om 15:12

2012-06-06T15:12:14Z

Beheerder op 6 jun 2012 om 14:20

2012-06-06T14:20:29Z

Beheerder op 13 apr 2012 om 12:51

2012-04-13T12:51:40Z

← Oudere versie		Versie van 17 okt 2024 13:36
Regel 39:		Regel 39:
	[[Categorie:Historische bouwwijze]]		[[Categorie:Historische bouwwijze]]
	[[Categorie:Bijgebouwen]]		[[Categorie:Bijgebouwen]]
		+	[[Categorie:Productie- en Verwerkingsruimten]]

@@ Regel 37: / Regel 37: @@
 * Uit nieuwsbrief [http://www.boerderijenerf.nl Boerderij & Erf]
 * Bureau Helsdingen
 [[Categorie:Historische bouwwijze]]
 [[Categorie:Bijgebouwen]]

@@ Regel 40: / Regel 40: @@
 [[Categorie:Onderzoek]]
 [[Categorie:Historische bouwwijze]]
-[[Categorie:Herbestemmen]]
+[[Categorie:Bijgebouwen]]

@@ Regel 1: / Regel 1: @@
 Op melkveebedrijven in en op de gemengde bedrijven op de zandgronden werd boter gekarnd. Op de grotere bedrijven gebeurde dat met behulp van een karnmolen (ook wel rosmolen genoemd.)
 ===Boter maken===
 Boter wordt gemaakt van melk of room. Bij de traditionele manier om room te maken wordt de melk koud weggezet in de kelder in platte schalen. Na 12 uur kan de room van de melk afgeschept worden. Aan de melk of de room wordt zuursel toegevoegd waarna het 24 uur moet verzuren. Hierna wordt het gekarnd. De aangezuurde room of melk wordt karnsel genoemd. Het karnsel wordt nu stevig in beweging gebracht. De boter gaat nu samenklonteren en zich afscheiden van de karnemelk. Vervolgens moet de boter gewassen en gekneed worden en er wordt zout toegevoegd. Voor iedere kilo boter is ongeveer 20 liter melk nodig.

← Oudere versie		Versie van 10 jun 2022 12:37
Regel 26:		Regel 26:

	===Bewaarde karnmolens===		===Bewaarde karnmolens===
−	Er zijn vrijwel geen complete en authentieke karnmolens meer aanwezig. Daarvoor moeten we naar het openluchtmuseum in Arnhem. In de hele Alblasserwaard is één complete en authentieke karnmolen aanwezig. Die staat in de vervallen en met sloop bedreigde boerderij Bruggraaf 6 te Meerkerk. In Arkel is een karnmolen herplaatst die afkomstig is uit Noordeloos. Restanten van dergelijke paardenkarnen worden nog wel vaker aangetroffen. Soms ligt het ronde karnpad er nog, met klinkertjes en plavuizen. Dan zie je vaak in de zoldering nog de sporen van de aanhechting van de molen in de vorm van klossen tegen de [[balklaag]], voor het vasthouden van de spil van de molen. In de loop van de tijd zijn de meeste karnmolens verdwenen. De vermolmde molen is in stukken gezaagd voor kachelhout en het karnpad verdwenen voor een nieuwe betonvloer.	+	Er zijn vrijwel geen complete en authentieke karnmolens meer aanwezig. Daarvoor moeten we naar het openluchtmuseum in Arnhem of naar museumboerderij de Karstenhoeve in Ruinerwold. In de hele Alblasserwaard is één complete en authentieke karnmolen aanwezig. Die staat in de vervallen en met sloop bedreigde boerderij Bruggraaf 6 te Meerkerk. In Arkel is een karnmolen herplaatst die afkomstig is uit Noordeloos. Restanten van dergelijke paardenkarnen worden nog wel vaker aangetroffen. Soms ligt het ronde karnpad er nog, met klinkertjes en plavuizen. Dan zie je vaak in de zoldering nog de sporen van de aanhechting van de molen in de vorm van klossen tegen de [[balklaag]], voor het vasthouden van de spil van de molen. In de loop van de tijd zijn de meeste karnmolens verdwenen. De vermolmde molen is in stukken gezaagd voor kachelhout en het karnpad verdwenen voor een nieuwe betonvloer.

@@ Regel 30: / Regel 30: @@
 ===Bron===
-* Landleven 10e jaargang nummer 6 november/december 2005
+* Landleven 10e jaargang nummer 6 - november/december 2005
-* Landleven 14e jaargang nummer 5 juli/augustus 2009
+* Landleven 14e jaargang nummer 5 - juli/augustus 2009
 * Ton van der Heijden (red.) Nederland Dichterbij Boerderijen (Amsterdam 1996) 26
 * Uit nieuwsbrief [http://www.boerderijenerf.nl Boerderij & Erf]

@@ Regel 5: / Regel 5: @@
 ===Het karnen ===
-Een karnton is een ton die aan de bovenzijde smaller is dan aan de onderzijde. De room werd in beweging gebracht door een schijf met gaten (de ‘druif’) aan een karnstok ( de ‘pols’) in de karnton geruime tijd krachtig op en neer te bewegen. Het hele proces duurde anderhalf tot twee uur (met tussentijdse rustpauzes) Oorspronkelijk gebeurde het karnen met de handkracht en dat is op kleine boerderijen nog lang zo gebleven.
+Een karnton is een ton die aan de bovenzijde smaller is dan aan de onderzijde. De room werd in beweging gebracht door een schijf met gaten (de ‘druif’) aan een karnstok (de ‘pols’) in de karnton geruime tijd krachtig op en neer te bewegen. Het hele proces duurde anderhalf tot twee uur (met tussentijdse rustpauzes) Oorspronkelijk gebeurde het karnen met de handkracht en dat is op kleine boerderijen nog lang zo gebleven.
 ===De wipkarn===

@@ Regel 1: / Regel 1: @@
 Op melkveebedrijven in en op de gemengde bedrijven op de zandgronden werd boter gekarnd. Op de grotere bedrijven gebeurde dat met behulp van een karnmolen (ook wel rosmolen genoemd.)
 ===Het karnen ===
-Bij het karnen worden de boterdeeltjes uit de gezuurde melk of room afgezonderd. Dat kan op verschillende manieren gebeuren. Bij de schommel- en de tuimelkarn wordt het karnsel in beweging gebracht door een karnton op en neer te bewegen of om de as te laten wentelen.
+Een karnton is een ton die aan de bovenzijde smaller is dan aan de onderzijde. De room werd in beweging gebracht door een schijf met gaten (de ‘druif’) aan een karnstok ( de ‘pols’) in de karnton geruime tijd krachtig op en neer te bewegen. Het hele proces duurde anderhalf tot twee uur (met tussentijdse rustpauzes) Oorspronkelijk gebeurde het karnen met de handkracht en dat is op kleine boerderijen nog lang zo gebleven.
-Boter karnen kan ook in een stilstaande karn. Dat was vroeger de meest toegepaste methode. Het karnsel werd in beweging gebracht door een schijf met gaten (de ‘druif’) aan een stok ( de ‘pols’) in de karnton op en neer te bewegen. Oorspronkelijk gebeurde het karnen met de hand en dat is op kleine boerderijen nog lang zo gebleven.
 ===De paardenkarn ===
@@ Regel 10: / Regel 18: @@
 In kleinere boerderijgebouwen was binnen in de boerderij geen plaats voor een door paarden aangedreven karnmolen. Daarom werd op het erf, direct naast de boerderij en grenzend aan het karnvertrek, een apart gebouwtje neergezet. Daarin stond de karnmolen en kon het paard zijn rondjes lopen. Karnhuizen hadden meestal een ronde of veelhoekige vorm; soms waren ze vierkant. Ze waren opgetrokken uit steen of hout en het dak was vaak van stro. Het karnpad, de vloer waar het paard liep, bestond uit in cirkels gelegde klinkers.
 [[Bestand:Karnpad.jpg|thumb|150px|Bij het [[karnen]] liep het paard rondjes over het [[karnpad]]. De meeste karnpaden zijn van rond gelegde [[klinker|klinkers]]. Dit afwijkende type is rechthoekig en bevindt zich in een [[boerderij]] te Ottoland (ZH). (Bron: Fotoarchief Bureau Helsdingen, Vianen)]]
 ====Kleine rondjes====

@@ Regel 1: / Regel 1: @@
-Op melkveebedrijven in Noord- en West-Nederland en op de gemengde bedrijven op de zandgronden werd boter gekarnd. Op de grotere bedrijven gebeurde dat met behulp van een karnmolen (ook wel rosmolen genoemd.)
+Op melkveebedrijven in en op de gemengde bedrijven op de zandgronden werd boter gekarnd. Op de grotere bedrijven gebeurde dat met behulp van een karnmolen (ook wel rosmolen genoemd.)
 ===Het karnen ===
@@ Regel 19: / Regel 19: @@
 ===Bewaarde karnmolens===
-Er zijn vrijwel geen complete en authentieke karnmolens meer aanwezig. Daarvoor moeten we naar het openluchtmuseum in Arnhem.  In de hele Alblasserwaard is een complete en authentieke karnmolen aanwezig. Die staat in de vervallen en met sloop bedreigde boerderij Bruggraaf 6 te Meerkerk. Restanten van dergelijke paardenkarnen worden nog wel vaker aangetroffen. Soms ligt het ronde karnpad er nog, met klinkertjes en plavuizen. Dan zie je vaak in de zoldering nog de sporen van de aanhechting van de molen in de vorm van klossen tegen de [[balklaag]], voor het vasthouden van de spil van de molen. In de loop van de tijd zijn de meeste karnmolens verdwenen. De vermolmde molen is in stukken gezaagd voor kachelhout en het karnpad verdwenen voor een nieuwe betonvloer.
+Er zijn vrijwel geen complete en authentieke karnmolens meer aanwezig. Daarvoor moeten we naar het openluchtmuseum in Arnhem.  In de hele Alblasserwaard is één complete en authentieke karnmolen aanwezig. Die staat in de vervallen en met sloop bedreigde boerderij Bruggraaf 6 te Meerkerk. In Arkel is een karnmolen herplaatst die afkomstig is uit Noordeloos. Restanten van dergelijke paardenkarnen worden nog wel vaker aangetroffen. Soms ligt het ronde karnpad er nog, met klinkertjes en plavuizen. Dan zie je vaak in de zoldering nog de sporen van de aanhechting van de molen in de vorm van klossen tegen de [[balklaag]], voor het vasthouden van de spil van de molen. In de loop van de tijd zijn de meeste karnmolens verdwenen. De vermolmde molen is in stukken gezaagd voor kachelhout en het karnpad verdwenen voor een nieuwe betonvloer.