Hooiberg - Bewerkingsoverzicht

Mariekevanbommel op 17 okt 2024 om 13:27

2024-10-17T13:27:51Z

Mariekevanbommel op 19 mrt 2024 om 13:15

2024-03-19T13:15:08Z

Mariekevanbommel op 19 mrt 2024 om 13:02

2024-03-19T13:02:53Z

Mariekevanbommel: Verwijzing toegevoegd

2023-10-06T11:40:07Z

Verwijzing toegevoegd

Beheerder op 17 jul 2012 om 12:47

2012-07-17T12:47:49Z

Beheerder op 17 jul 2012 om 10:55

2012-07-17T10:55:10Z

Beheerder: /* Verder lezen */

2012-04-13T12:55:29Z

Verder lezen

Beheerder op 13 apr 2012 om 12:54

2012-04-13T12:54:46Z

Beheerder op 12 apr 2012 om 14:17

2012-04-12T14:17:32Z

Beheerder: /* Open of gesloten? */

2012-04-11T07:37:15Z

Open of gesloten?

← Oudere versie		Versie van 17 okt 2024 13:27
Regel 71:		Regel 71:
	[[Categorie: Bijgebouwen]]		[[Categorie: Bijgebouwen]]
	[[Categorie:Kapbergen]]		[[Categorie:Kapbergen]]
		+	[[Categorie:Opslagruimten]]

@@ Regel 1: / Regel 1: @@
 Nederland is een koeienland. Maar die koeien grazen niet het hele jaar in de wei. ’s Winters staan ze op [[stal]] en dan eten ze van oudsher vooral [[hooi]]. In de zomer worden de hooilanden gemaaid. Het gras wordt op het land gedroogd en vervolgens opgeslagen op de boerderij. Lange tijd gebeurde dat vooral in hooi- of kapbergen. Een hooiberg is een vrijstaande, open hooitas met één tot zes bergroeden, waarlangs een kap op en neer kan bewegen.
@@ Regel 4: / Regel 6: @@
 Waarschijnlijk werd hooi heel vroeger opgeslagen in [[mijt|mijten]] op het [[erf]]. De eerste vermeldingen van hooibergen zoals wij die kennen, zijn te vinden in handgeschreven oorkonden uit de dertiende eeuw. Hooibergen zijn van oudsher in grote delen van ons land een bekend verschijnsel. Bijvoorbeeld in de weidestreken in Zuid-Holland en het westen van Utrecht. Er waren overigens ook zuivelstreken waar ze niet voorkwamen, zoals Friesland en Noord-Holland. Daar werd hooi binnen in de boerderij geborgen, althans nadat zich daar in de zeventiende en achttiende eeuw met respectievelijk de [[kop-hals-rompboerderij]] en de [[stolpboerderij]] nieuwe [[boerderijtypologie|boerderijtypen]] hadden ontwikkeld.
-===Eénroeder===
+===[[Eénroeder]]===
 (ook: paraplu of pluberg)
 De [[eenroeder]] is waarschijnlijk pas halverwege de negentiende eeuw ontstaan als graanopslag. Voor dat doel hadden de bergen een verhoogd [[tasvloer]]tje op paaltjes. Later werden ze vrijwel alleen nog gebruikt voor hooiopslag. Ze komen voor rond de IJssel en in Salland, Twente, de Graafschap en Noord-Brabant.
 ===Tweeroeder===
 In Nederland zijn bijna geen oude [[Tweeroeder|tweeroeders]] meer te vinden in oorspronkelijke staat, dus met [[rieten dak]]. De [[tweeroeder]] met golfplaatbedekking is nog wel te zien. De [[zadeldak]]berg en de [[schilddak]]berg zijn [[Tweeroeder|tweeroeders]] die vooral in de minder welvarende gebieden te vinden waren. [[Tweeroeder|Tweeroeders]] komen nu nog op de Veluwe, in de Gelderse Vallei en op de Utrechtse Heuvelrug voor.
-===Koekoekberg===
+===[[Meerroeder]]===
 De [[koekoekberg]] komt voor langs de oude zuidelijke en oostelijke Zuiderzeekust. Dit type heeft een soort dakkapel, de ‘koekoek’ of ‘grijperkast’. Aan een balk onder het hooibergdak die uitkomt in de koekoek is een grijper vastgemaakt. Daarmee kon het hooi omhoog worden gehaald en in de berg gebracht.
-===Meerroeder===
+====[[Schuurberg]]====
 Als de [[steltenberg]] aan twee of drie zijden schuuruitbouwen onder een schuin [[dak]] heeft, spreekt men van een [[schuurberg]]. De aanbouwen boden ruimte aan [[kippenren|kippen]], [[varken]]s, jongvee, gereedschappen of brandstoffen. Rond Deventer (Diepenveen) en in de Graafschap zijn nog wel [[authenticiteit|authentieke]] exemplaren te zien, net als in de Betuwe, met concentraties rond onder meer Lienden, Opijnen, Buurmalsen, Wadenoyen en Est, en in Zuid-Holland.
-===Steltenberg===
+====[[Steltenberg]]====
 De [[steltenberg]] is een hooiberg met een verhoogde vloer. De berg staat dus als het ware op stelten. In het rivierengebied was het hooi daardoor beschermd bij overstromingen. De vloer waarop het hooi wordt opgetast, kan bij voldoende hoogte dienen als dak voor een opslagruimte. Bij grotere tasbergen met vijf of meer roeden staat midden onder de tasvloer vaak een gemetselde kolom, de zogenaamde ‘[[poer]]’.

← Oudere versie		Versie van 19 mrt 2024 13:02
Regel 65:		Regel 65:

	[[Categorie: Bijgebouwen]]		[[Categorie: Bijgebouwen]]
−	~~[[Categorie: boerderijtypologie]]~~
	[[Categorie:Kapbergen]]		[[Categorie:Kapbergen]]

@@ Regel 6: / Regel 6: @@
 ===Eénroeder===
 (ook: paraplu of pluberg)
-Dit type is waarschijnlijk pas halverwege de negentiende eeuw ontstaan als graanopslag. Voor dat doel hadden de bergen een verhoogd [[tasvloer]]tje op paaltjes. Later werden ze vrijwel alleen nog gebruikt voor hooiopslag. Ze komen voor rond de IJssel en in Salland, Twente, de Graafschap en Noord-Brabant.
+De [[eenroeder]] is waarschijnlijk pas halverwege de negentiende eeuw ontstaan als graanopslag. Voor dat doel hadden de bergen een verhoogd [[tasvloer]]tje op paaltjes. Later werden ze vrijwel alleen nog gebruikt voor hooiopslag. Ze komen voor rond de IJssel en in Salland, Twente, de Graafschap en Noord-Brabant.
 ===Tweeroeder===
-In Nederland zijn bijna geen oude tweeroeders meer te vinden in oorspronkelijke staat, dus met [[rieten dak]]. De tweeroeder met golfplaatbedekking is nog wel te zien. De [[zadeldak]]berg en de [[schilddak]]berg zijn tweeroeders die vooral in de minder welvarende gebieden te vinden waren. Tweeroeders komen nu nog op de Veluwe, in de Gelderse Vallei en op de Utrechtse Heuvelrug voor.
+In Nederland zijn bijna geen oude [[Tweeroeder|tweeroeders]] meer te vinden in oorspronkelijke staat, dus met [[rieten dak]]. De [[tweeroeder]] met golfplaatbedekking is nog wel te zien. De [[zadeldak]]berg en de [[schilddak]]berg zijn [[Tweeroeder|tweeroeders]] die vooral in de minder welvarende gebieden te vinden waren. [[Tweeroeder|Tweeroeders]] komen nu nog op de Veluwe, in de Gelderse Vallei en op de Utrechtse Heuvelrug voor.
 ===Koekoekberg===
-De koekoekberg komt voor langs de oude zuidelijke en oostelijke Zuiderzeekust. Dit type heeft een soort dakkapel, de ‘koekoek’ of ‘grijperkast’. Aan een balk onder het hooibergdak die uitkomt in de koekoek is een grijper vastgemaakt. Daarmee kon het hooi omhoog worden gehaald en in de berg gebracht.
+De [[koekoekberg]] komt voor langs de oude zuidelijke en oostelijke Zuiderzeekust. Dit type heeft een soort dakkapel, de ‘koekoek’ of ‘grijperkast’. Aan een balk onder het hooibergdak die uitkomt in de koekoek is een grijper vastgemaakt. Daarmee kon het hooi omhoog worden gehaald en in de berg gebracht.
 ===Meerroeder===
@@ Regel 18: / Regel 18: @@
 ===Schuurberg===
-Als de steltenberg aan twee of drie zijden schuuruitbouwen onder een schuin [[dak]] heeft, spreekt men van een schuurberg. De aanbouwen boden ruimte aan [[kippenren|kippen]], [[varken]]s, jongvee, gereedschappen of brandstoffen. Rond Deventer (Diepenveen) en in de Graafschap zijn nog wel [[authenticiteit|authentieke]] exemplaren te zien, net als in de Betuwe, met concentraties rond onder meer Lienden, Opijnen, Buurmalsen, Wadenoyen en Est, en in Zuid-Holland.
+Als de [[steltenberg]] aan twee of drie zijden schuuruitbouwen onder een schuin [[dak]] heeft, spreekt men van een [[schuurberg]]. De aanbouwen boden ruimte aan [[kippenren|kippen]], [[varken]]s, jongvee, gereedschappen of brandstoffen. Rond Deventer (Diepenveen) en in de Graafschap zijn nog wel [[authenticiteit|authentieke]] exemplaren te zien, net als in de Betuwe, met concentraties rond onder meer Lienden, Opijnen, Buurmalsen, Wadenoyen en Est, en in Zuid-Holland.
 ===Steltenberg===
-De steltenberg is een hooiberg met een verhoogde vloer. De berg staat dus als het ware op stelten. In het rivierengebied was het hooi daardoor beschermd bij overstromingen. De vloer waarop het hooi wordt opgetast, kan bij voldoende hoogte dienen als dak voor een opslagruimte. Bij grotere tasbergen met vijf of meer roeden staat midden onder de tasvloer vaak een gemetselde kolom, de zogenaamde ‘[[poer]]’.
+De [[steltenberg]] is een hooiberg met een verhoogde vloer. De berg staat dus als het ware op stelten. In het rivierengebied was het hooi daardoor beschermd bij overstromingen. De vloer waarop het hooi wordt opgetast, kan bij voldoende hoogte dienen als dak voor een opslagruimte. Bij grotere tasbergen met vijf of meer roeden staat midden onder de tasvloer vaak een gemetselde kolom, de zogenaamde ‘[[poer]]’.
 ===Verplaatsbare kapberg===
-In Salland, Twente en de Graafschap kwamen eenvoudig te verplaatsen bergen voor die ‘pachtersbergen’ werden genoemd. Kenmerkend is dat de constructie met [[schoor|schoren]] is versterkt en dat de roeden op veldkeien zijn geplaatst. Ze werden vooral gebruikt door pachters die de berg op een platte kar meenamen als zij moesten verhuizen naar een ander [[erf]].
+In Salland, Twente en de Graafschap kwamen eenvoudig te verplaatsen bergen voor die ‘[[Pachtersbergje|pachtersbergen]]’ werden genoemd. Kenmerkend is dat de constructie met [[schoor|schoren]] is versterkt en dat de roeden op veldkeien zijn geplaatst. Ze werden vooral gebruikt door pachters die de berg op een platte kar meenamen als zij moesten verhuizen naar een ander [[erf]].
 ===Open of gesloten? ===
@@ Regel 66: / Regel 66: @@
 [[Categorie: Bijgebouwen]]
 [[Categorie: boerderijtypologie]]

@@ Regel 1: / Regel 1: @@
-Nederland is een koeienland. Maar die koeien grazen niet het hele jaar in de wei. ’s Winters staan ze op [[stal]] en dan eten ze van oudsher vooral [[hooi]]. In de zomer worden de hooilanden gemaaid. Het gras wordt op het land gedroogd en vervolgens opgeslagen op de boerderij. Lange tijd gebeurde dat vooral in hooi- of kapbergen.
+Nederland is een koeienland. Maar die koeien grazen niet het hele jaar in de wei. ’s Winters staan ze op [[stal]] en dan eten ze van oudsher vooral [[hooi]]. In de zomer worden de hooilanden gemaaid. Het gras wordt op het land gedroogd en vervolgens opgeslagen op de boerderij. Lange tijd gebeurde dat vooral in hooi- of kapbergen. Een hooiberg is een vrijstaande, open hooitas met één tot zes bergroeden, waarlangs een kap op en neer kan bewegen.
 ===Ontstaan===
-Waarschijnlijk werd hooi heel vroeger opgeslagen in mijten op het [[erf]]. De eerste vermeldingen van hooibergen zoals wij die kennen, zijn te vinden in handgeschreven oorkonden uit de dertiende eeuw. Hooibergen zijn van oudsher in grote delen van ons land een bekend verschijnsel. Bijvoorbeeld in de weidestreken in Zuid-Holland en het westen van Utrecht. Er waren overigens ook zuivelstreken waar ze niet voorkwamen, zoals Friesland en Noord-Holland. Daar werd hooi binnen in de boerderij geborgen, althans nadat zich daar in de zeventiende en achttiende eeuw met respectievelijk de [[kop-hals-rompboerderij]] en de [[stolpboerderij]] nieuwe [[boerderijtypologie|boerderijtypen]] hadden ontwikkeld.
+Waarschijnlijk werd hooi heel vroeger opgeslagen in [[mijt|mijten]] op het [[erf]]. De eerste vermeldingen van hooibergen zoals wij die kennen, zijn te vinden in handgeschreven oorkonden uit de dertiende eeuw. Hooibergen zijn van oudsher in grote delen van ons land een bekend verschijnsel. Bijvoorbeeld in de weidestreken in Zuid-Holland en het westen van Utrecht. Er waren overigens ook zuivelstreken waar ze niet voorkwamen, zoals Friesland en Noord-Holland. Daar werd hooi binnen in de boerderij geborgen, althans nadat zich daar in de zeventiende en achttiende eeuw met respectievelijk de [[kop-hals-rompboerderij]] en de [[stolpboerderij]] nieuwe [[boerderijtypologie|boerderijtypen]] hadden ontwikkeld.
 ===Eénroeder===
@@ Regel 32: / Regel 32: @@
 De tekst is gebaseerd op:
 * 'Hooi in de kapberg', Landleven  14e jaargang, nummer 3 – april/mei 2009
 ===Links===

← Oudere versie		Versie van 17 jul 2012 10:55
Regel 64:		Regel 64:

	[[Categorie: Bijgebouwen]]		[[Categorie: Bijgebouwen]]
		+	[[Categorie: boerderijtypologie]]

@@ Regel 60: / Regel 60: @@
 Bestand:Hooiberg (1).JPG|Hooiberg van een type wat kenmerkend is voor het [[rivierengebied]]. Een stenen onderbouw en daarboven de hooiopslag. Hooiberg in de kern van het dorp Heukelum (Gld).
 Bestand:Hooiberg (2).JPG|Detailfoto van de constructie van een hooiberg. De [[laan|lanen]] zijn aan elkaar gekoppeld met [[pen-en-gatverbinding|pen-en-gatverbindingen]] en gefixeerd met ijzeren stroppen. Hooiberg te Heukelum (Gld).
 </gallery>
 [[Categorie: Bijgebouwen]]

@@ Regel 55: / Regel 55: @@
 ===Verder lezen===
+*
 [[Categorie: Bijgebouwen]]

← Oudere versie		Versie van 12 apr 2012 14:17
Regel 56:		Regel 56:
	*		*

−	[[Categorie: ~~Boerderijtypologie]]~~	+	[[Categorie: Bijgebouwen]]
−	~~[[Categorie: Bouwhistorie~~]]

@@ Regel 27: / Regel 27: @@
 ===Open of gesloten? ===
-Vroeger waren kapbergen in grote delen van ons land veel gebruikt, maar er waren ook streken waar ze werden vervangen door gesloten hooischuren. Wat vond de landbouwwetenschap van de keuze tussen open en gesloten hooiberging? Ir. A. Kuijsten heeft er in het begin van de vorige eeuw onderzoek naar gedaan. Voordelen van een kapberg waren lage bouwkosten, minder last van ongedierte, beter nadrogen van de oogst Ine beperking van het [[brandgevaar]]. Nadelen waren er ook. De buitenste laag van het hooi wordt immers door regen en sneeuw aangetast, wat bij hooi ongeveer een half procent verlies oplevert. En kapbergen waren minder geriefelijk, omdat het hooi over het erf naar de stal moest worden gebracht.
+Vroeger waren kapbergen in grote delen van ons land veel gebruikt, maar er waren ook streken waar ze werden vervangen door gesloten hooischuren. Wat vond de landbouwwetenschap van de keuze tussen open en gesloten hooiberging? Ir. A. Kuijsten heeft er in het begin van de vorige eeuw onderzoek naar gedaan. Voordelen van een kapberg waren lage bouwkosten, minder last van ongedierte, beter nadrogen van de oogst en beperking van het [[brandgevaar]]. Nadelen waren er ook. De buitenste laag van het hooi wordt immers door regen en sneeuw aangetast, wat bij hooi ongeveer een half procent verlies oplevert. En kapbergen waren minder geriefelijk, omdat het hooi over het erf naar de stal moest worden gebracht.
 ===Bron===