Dakgoot - Bewerkingsoverzicht

Mariekevanbommel op 25 apr 2025 om 14:29

2025-04-25T14:29:39Z

Mariekevanbommel op 28 mrt 2025 om 14:12

2025-03-28T14:12:56Z

Mariekevanbommel op 20 mrt 2024 om 13:36

2024-03-20T13:36:56Z

Beheerder op 11 jul 2013 om 07:15

2013-07-11T07:15:34Z

Beheerder op 9 apr 2013 om 14:41

2013-04-09T14:41:07Z

Beheerder op 11 apr 2012 om 08:58

2012-04-11T08:58:22Z

Beheerder op 10 apr 2012 om 13:19

2012-04-10T13:19:44Z

Beheerder: Nieuwe pagina aangemaakt met 'Dakgoten kwamen bij boerderijen lange tijd slecht sporadisch voor. Ze werden pas algemeen toen de dakbedekkingen van riet en stro werden vervangen door [[dakpa...'

2012-02-07T11:13:01Z

Nieuwe pagina aangemaakt met 'Dakgoten kwamen bij boerderijen lange tijd slecht sporadisch voor. Ze werden pas algemeen toen de dakbedekkingen van riet en stro werden vervangen door [[dakpa...'

Nieuwe pagina

Dakgoten kwamen bij boerderijen lange tijd slecht sporadisch voor. Ze werden pas algemeen toen de dakbedekkingen van [[riet]] en [[stro]] werden vervangen door [[dakpan]]nen.

===Noodzaak===
Bij historische boerderijen ontbreken vaak de dakgoten. Dat komt omdat vroeger de meeste boerderijen waren gedekt met riet of stro. Een dakgoot was dan meestal niet nodig omdat deze dakbedekkingen zover overstaken dat het [[hemelwaterafvoer|regenwater]] niet langs de [[wand|muren]] stroomde. Dat veranderde met de komst van pannendaken. Een pannendak steekt minder ver over. Als er geen maatregelen worden genomen valt het water te dicht bij de gevels op de grond en worden de muren vochtig. Om het water af te kunnen voeren werden dakgoten aangebracht.
De eerste dakgoten bij boerderijen vind je dan ook in die gebieden waar het eerst dakpannen werden gebruikt. Dat was in het noorden en het westen van het land en rond de grote steden. Anders lag het in het kustgebied. Vanwege het brakke grondwater had men daar het regenwater hard nodig voor de huishouding, de moestuin of het bedrijf. Het hemelwater werd daarom met dakgoten opgevangen en vervolgens opgeslagen. In het kustgebied tref je daarom nog oude goten aan. Overigens werd bij boerderijen meestal alleen het [[woonhuis|woongedeelte]] van goten voorzien.

===Van mastgoot tot bakgoot===
De oudste goten werden gemaakt van dunne, rechte stammen die in de lengterichting werden uitgehold. Zulke goten worden ‘mastgoten’ genoemd. Een volgende ontwikkeling waren de zogenoemde ‘blokgoten’, rechthoekige balken die hol waren geschaafd. Aanvankelijk waren ze onbehandeld, maar later werden ze [[verven|geschilderd]] om inrotten te voorkomen. Vanaf de zestiende eeuw werden ze ook wel van een [[lood|loden]] bekleding voorzien. In Friesland en Noord-Holland worden blokgoten nog steeds toegepast.
Weer later werden goten van [[hout]]en planken gemaakt, ‘bakgoten’ genoemd. De maat, het model, de [[profilering]] en de uitstraling werden aangepast aan de [[architectuur]] van het gebouw. De eerste bakgoten werden aan de binnenzijde bekleed met het zeer modelleerbare lood, waardoor allerhande vormen mogelijk waren. Later werd zink als bekleding gebruikt. In de negentiende eeuw komt [[gietijzer|(giet)ijzer]] op. Sporadisch verschijnen er dan ijzeren regengoten. De opkomst van [[zink]] als bouwmateriaal was voor de constructie van goten echter belangrijker en veel bakgoten werden voortaan bekleed met zink. Andere mogelijkheden waren de geheel metalen, meestal halfronde goten uit zink of [[koper]]. Met name de zinken mastgoot is veel toegepast.

===Klossen, klampen en ijzers===
Om goten aan de muur te bevestigen werden en worden [[klos]]sen, [[klamp]]en, ijzers of beugels gebruikt. Ook zijn er wel goten die zelfdragend zijn. Gootklossen zijn horizontaal aangebrachte houten balken die in de [[wand|muur]] zijn ingemetseld en de goot ondersteunen. Gootklampen zijn aan de voorzijde [[decoratie|decoratief]] uitgezaagde planken die verticaal tegen de muur bevestigd de goot dragen. Gootijzers zijn ijzeren pinnen die met hun scherpe punt in de muurplaat worden geslagen om een houten goot te ondersteunen. En natuurlijk kunnen ook allerhande metalen steunen of beugels worden gebruikt. Bewoont u een historische boerderij? Wees dan terughoudend met het aanbrengen van dakgoten. De kans is immers groot dat ze geen deel uitmaakten van het oorspronkelijke ontwerp. Mocht een goot noodzakelijk zijn, dan is de eenvoudige zinken mastgoot vaak de meest voor de handliggende optie.

===Bron===
De tekst is gebaseerd op:
* 'Dakgoten bij boerderijen', Landleven 9e jaargang, nummer 5- september/oktober 2004

===Links===
* [[riet]]
* [[stro]]
* [[dakpan]]
* [[hemelwaterafvoer]]
* [[wand]]
* [[woonhuis]]
* [[verven]]
* [[lood]]
* [[hout]]
* [[profilering]]
* [[architectuur]]
* [[gietijzer]]
* [[zink]]
* [[koper]]
* [[klos]]
* [[klamp]]
* [[wand]]
* [[decoratie]]

===Verder lezen===
*

[[Categorie: Bouwhistorie]]

← Oudere versie		Versie van 25 apr 2025 14:29
Regel 15:		Regel 15:

	===Bron===		===Bron===
−	~~De tekst is gebaseerd op:~~
	* 'Dakgoten bij boerderijen', Landleven 9e jaargang, nummer 5- september/oktober 2004		* 'Dakgoten bij boerderijen', Landleven 9e jaargang, nummer 5- september/oktober 2004

← Oudere versie		Versie van 20 mrt 2024 13:36
Regel 42:		Regel 42:

	[[Categorie: Bouwhistorie]]		[[Categorie: Bouwhistorie]]
		+	[[Categorie:Daken]]

← Oudere versie		Versie van 11 jul 2013 07:15
Regel 1:		Regel 1:
−	[[Bestand:~~Dakgoot~~.jpg\|thumb\|right\|Een oude bakgoot op houten gootklossen bij een statige boerderij in Wassenaar uit 1673. Bron: Post, K., Dekkers, G., Oude boerderijen, N. Kluwer N.V. Deventer, 1969, pag. 148.]]	+	[[Bestand:Dakgoot2.jpg\|thumb\|right\|Een oude bakgoot op houten gootklossen bij een statige boerderij in Wassenaar uit 1673. Bron: Post, K., Dekkers, G., Oude boerderijen, N. Kluwer N.V. Deventer, 1969, pag. 148.]]

	Dakgoten kwamen bij boerderijen lange tijd slechts sporadisch voor. Ze werden pas algemeen toen naast dakbedekkingen van [[riet]] en [[stro]] er ook boerderijen kwamen met [[dakpan\|dakpannen]].		Dakgoten kwamen bij boerderijen lange tijd slechts sporadisch voor. Ze werden pas algemeen toen naast dakbedekkingen van [[riet]] en [[stro]] er ook boerderijen kwamen met [[dakpan\|dakpannen]].

← Oudere versie		Versie van 9 apr 2013 14:41
Regel 1:		Regel 1:
		+	[[Bestand:Dakgoot.jpg\|thumb\|right\|Een oude bakgoot op houten gootklossen bij een statige boerderij in Wassenaar uit 1673. Bron: Post, K., Dekkers, G., Oude boerderijen, N. Kluwer N.V. Deventer, 1969, pag. 148.]]
		+
	Dakgoten kwamen bij boerderijen lange tijd slechts sporadisch voor. Ze werden pas algemeen toen naast dakbedekkingen van [[riet]] en [[stro]] er ook boerderijen kwamen met [[dakpan\|dakpannen]].		Dakgoten kwamen bij boerderijen lange tijd slechts sporadisch voor. Ze werden pas algemeen toen naast dakbedekkingen van [[riet]] en [[stro]] er ook boerderijen kwamen met [[dakpan\|dakpannen]].

← Oudere versie		Versie van 11 apr 2012 08:58
Regel 1:		Regel 1:
−	Dakgoten kwamen bij boerderijen lange tijd ~~slecht~~ sporadisch voor. Ze werden pas algemeen toen naast dakbedekkingen van [[riet]] en [[stro]] er ook boerderijen kwamen met [[dakpan]]~~nen~~.	+	Dakgoten kwamen bij boerderijen lange tijd slechts sporadisch voor. Ze werden pas algemeen toen naast dakbedekkingen van [[riet]] en [[stro]] er ook boerderijen kwamen met [[dakpan\|dakpannen]].

	===Noodzaak===		===Noodzaak===

@@ Regel 18: / Regel 18: @@
 * 'Dakgoten bij boerderijen', Landleven 9e jaargang, nummer 5- september/oktober 2004
-===Links===
+===Verder lezen===
-* [[riet]]
-* [[stro]]
+* [[Gootlijst]]
-* [[dakpan]]
+* [[Dakkapel]]
-* [[hemelwaterafvoer]]
+* [[Dakspiegel]]
-* [[wand]]
+* [[Houten topgevel]]
-* [[woonhuis]]
-* [[verven]]
+* [[Horizontale beschietingen]]
+*
 [[Categorie: Bouwhistorie]]
 [[Categorie:Daken]]

@@ Regel 1: / Regel 1: @@
-Dakgoten kwamen bij boerderijen lange tijd slecht sporadisch voor. Ze werden pas algemeen toen de dakbedekkingen van [[riet]] en [[stro]] werden vervangen door [[dakpan]]nen.
+Dakgoten kwamen bij boerderijen lange tijd slecht sporadisch voor. Ze werden pas algemeen toen naast dakbedekkingen van [[riet]] en [[stro]] er ook boerderijen kwamen met [[dakpan]]nen.
 ===Noodzaak===
-Bij historische boerderijen ontbreken vaak de dakgoten. Dat komt omdat vroeger de meeste boerderijen waren gedekt met riet of stro. Een dakgoot was dan meestal niet nodig omdat deze dakbedekkingen zover overstaken dat het [[hemelwaterafvoer|regenwater]] niet langs de [[wand|muren]] stroomde. Dat veranderde met de komst van pannendaken. Een pannendak steekt minder ver over. Als er geen maatregelen worden genomen valt het water te dicht bij de gevels op de grond en worden de muren vochtig. Om het water af te kunnen voeren werden dakgoten aangebracht.
+Bij historische boerderijen ontbreken vaak de dakgoten. Dat komt omdat veel boerderijen zijn gedekt met riet of stro. Een dakgoot was dan meestal niet nodig omdat deze dakbedekkingen zover overstaken dat het [[hemelwaterafvoer|regenwater]] niet langs de [[wand|muren]] stroomde. Dat veranderde met de komst van pannendaken. Een pannendak steekt minder ver over. Als er geen maatregelen worden genomen valt het water te dicht bij de gevels op de grond en worden de muren vochtig. Om het water af te kunnen voeren werden dakgoten aangebracht.
 De eerste dakgoten bij boerderijen vind je dan ook in die gebieden waar het eerst dakpannen werden gebruikt. Dat was in het noorden en het westen van het land en rond de grote steden. Anders lag het in het kustgebied. Vanwege het brakke grondwater had men daar het regenwater hard nodig voor de huishouding, de moestuin of het bedrijf. Het hemelwater werd daarom met dakgoten opgevangen en vervolgens opgeslagen. In het kustgebied tref je daarom nog oude goten aan. Overigens werd bij boerderijen meestal alleen het [[woonhuis|woongedeelte]] van goten voorzien.