Afweerkruis - Bewerkingsoverzicht

Mariekevanbommel op 25 apr 2025 om 15:26

2025-04-25T15:26:54Z

Mariekevanbommel op 22 feb 2025 om 15:13

2025-02-22T15:13:06Z

Mariekevanbommel op 20 mrt 2024 om 13:29

2024-03-20T13:29:18Z

Mariekevanbommel op 7 feb 2024 om 15:04

2024-02-07T15:04:30Z

Beheerder op 9 apr 2013 om 12:53

2013-04-09T12:53:07Z

Beheerder op 11 apr 2012 om 10:29

2012-04-11T10:29:23Z

Beheerder: Nieuwe pagina aangemaakt met 'Een afweerkruis is een symbool dat boven keldervensters werd aangebracht om onheil af te wenden van de opgeslagen producten. ===Verspreiding en functie===...'

2012-02-07T10:44:59Z

Nieuwe pagina aangemaakt met 'Een afweerkruis is een symbool dat boven keldervensters werd aangebracht om onheil af te wenden van de opgeslagen producten. ===Verspreiding en functie===...'

Nieuwe pagina

Een afweerkruis is een symbool dat boven [[kelder|keldervensters]] werd aangebracht om onheil af te wenden van de opgeslagen producten.

===Verspreiding en functie===
Om allerlei vormen van onheil af te wenden, werden boerderijen vroeger wel eens voorzien van afweerkuizen. In Zuid-Holland en Noord-Brabant tref je zo’n afweerteken nog vaak aan boven of tussen de keldervensters van een historische boerderij. Ze schenen bedoeld te zijn om de wintervoorraad te beschermen tegen boze geesten. Ze moesten de zegen afroepen over de [[melk]] die in de kelder werd bewaard en over de [[boter]] en de [[kaas]] die ervan werd gemaakt. Daarnaast moesten de kruisen bescherming bieden tegen het ‘boze oog’, tegen bederf van voorraden, tegen veeziektes en tegen ongedierte. Ook zijn er wel bronnen die beweren dat de kruisen waren bedoeld om de woning tegen heksen te beschermen. Dat de duivel daarbij werd gezien als de kwade macht, bewijst een gezegde uit Schipluiden: ‘Het kruis weert duivel van melk en zuivel’.

===Uitvoering===
Afweerkruisen zijn er in verschillende uitvoeringen. Bij boerderijen in het Delf- en Schieland zijn afweerkruisen vaak met [[kalk]] aangebracht, eventueel als bekroning van een (boogvormige) omlijsting.. Soms zijn ze onopvallend, maar vaak ook groot of uitgespaard in een wit vlak. Een andere keer zijn zwarte of rode kruisen op een witte ondergrond geschilderd en een enkele keer vind je een wit kruis op een rechthoekig, soms hartvormig zwart of donkergroen vlak.

De kruisen worden voor het eerst vermeld aan het einde van de achttiende eeuw, maar waarschijnlijk kwamen ze al vroeger voor. Tegenwoordig geloven we niet meer in de onheilwerende werking van afweerkruisen. Desondanks verdienen ze het toch behouden te blijven. Ze houden de herinnering levend aan een oud volksgeloof.

===Bron===
De tekst is gebaseerd op:
* Landleven 5e jaargang, nummer 2 – maart/april 2000
* Nederland dichtbij Boerderijen

===Links===
* [[kelder]]
* [[melk]]
* [[boter]]
* [[kaas]]
* [[kalk]]

===Verder lezen===
*

[[Categorie:Bouwhistorie]]

← Oudere versie		Versie van 20 mrt 2024 13:29
Regel 27:		Regel 27:

	[[Categorie:Bouwhistorie]]		[[Categorie:Bouwhistorie]]
		+	[[Categorie:Vensters]]
		+	[[Categorie:Gevels]]

@@ Regel 1: / Regel 1: @@
 [[Bestand:Afweerkruis.jpg|thumb|right|Geschilderde kruizen als afweerteken boven de keldervensters bij de voormalige boerderij Boskade 11 te Hoogmade.Bron: Zuijlen, J. van, Van Hoogmade naar Arnhem, Lotgevallen van de boerderij Boskade 11 in de Bospolder bij hoogmade 1600-2004, SHBO Arnhem 2004, pag. voorkant kaft.]]
+[[Bestand:17e eeuwse boerderij van v.d.Meer aan de Zuid Zijdevaart - Hoogmade - 20115372 - RCE.jpg|miniatuur|Geschilderde kruizen boven kelderdervensters van 17e eeuwse boerderij van v.d. Meer te Hoogmade. ]]
 Een afweerkruis is een symbool dat boven [[kelder|keldervensters]] werd aangebracht om onheil af te wenden van de opgeslagen producten.

← Oudere versie		Versie van 9 apr 2013 12:53
Regel 1:		Regel 1:
		+	[[Bestand:Afweerkruis.jpg\|thumb\|right\|Geschilderde kruizen als afweerteken boven de keldervensters bij de voormalige boerderij Boskade 11 te Hoogmade.Bron: Zuijlen, J. van, Van Hoogmade naar Arnhem, Lotgevallen van de boerderij Boskade 11 in de Bospolder bij hoogmade 1600-2004, SHBO Arnhem 2004, pag. voorkant kaft.]]
		+
	Een afweerkruis is een symbool dat boven [[kelder\|keldervensters]] werd aangebracht om onheil af te wenden van de opgeslagen producten.		Een afweerkruis is een symbool dat boven [[kelder\|keldervensters]] werd aangebracht om onheil af te wenden van de opgeslagen producten.

@@ Regel 12: / Regel 12: @@
 ===Bron===
 * Landleven 5e jaargang, nummer 2 – maart/april 2000
 * Nederland dichtbij Boerderijen

@@ Regel 16: / Regel 16: @@
 * Nederland dichtbij Boerderijen
-===Links===
+===Verder lezen===
-* [[kelder]]
-* [[melk]]
+* [[Gevelsteen]]
-* [[boter]]
+* [[Jaartal op gevel]]
-* [[kaas]]
+* [[Decoratie]]
-* [[kalk]]
+* [[Symboliek in boerderijen]]
+*

@@ Regel 2: / Regel 2: @@
 ===Verspreiding en functie===
-Om allerlei vormen van onheil af te wenden, werden boerderijen vroeger wel eens voorzien van afweerkuizen. In Zuid-Holland en Noord-Brabant tref je zo’n afweerteken nog vaak aan boven of tussen de keldervensters van een historische boerderij. Ze schenen bedoeld te zijn om de wintervoorraad te beschermen tegen boze geesten. Ze moesten de zegen afroepen over de [[melk]] die in de kelder werd bewaard en over de [[boter]] en de [[kaas]] die ervan werd gemaakt. Daarnaast moesten de kruisen bescherming bieden tegen het ‘boze oog’, tegen bederf van voorraden, tegen veeziektes en tegen ongedierte. Ook zijn er wel bronnen die beweren dat de kruisen waren bedoeld om de woning tegen heksen te beschermen. Dat de duivel daarbij werd gezien als de kwade macht, bewijst een gezegde uit Schipluiden: ‘Het kruis weert duivel van melk en zuivel’.
+Om allerlei vormen van onheil af te wenden, werden boerderijen vroeger wel eens voorzien van afweerkruizen. In Zuid-Holland en Noord-Brabant tref je zo’n afweerteken nog vaak aan boven of tussen de keldervensters van een historische boerderij. Ze schenen bedoeld te zijn om de wintervoorraad te beschermen tegen boze geesten. Ze moesten de zegen afroepen over de [[melk]] die in de kelder werd bewaard en over de [[boter]] en de [[kaas]] die ervan werd gemaakt. Daarnaast moesten de kruizen bescherming bieden tegen het ‘boze oog’, tegen bederf van voorraden, tegen veeziektes en tegen ongedierte. Ook zijn er wel bronnen die beweren dat de kruizen waren bedoeld om de woning tegen heksen te beschermen. Dat de duivel daarbij werd gezien als de kwade macht, bewijst een gezegde uit Schipluiden: ‘Het kruis weert duivel van melk en zuivel’.
 ===Uitvoering===
-Afweerkruisen zijn er in verschillende uitvoeringen. Bij boerderijen in het Delf- en Schieland zijn afweerkruisen vaak met [[kalk]] aangebracht, eventueel als bekroning van een (boogvormige) omlijsting.. Soms zijn ze onopvallend, maar vaak ook groot of uitgespaard in een wit vlak. Een andere keer zijn zwarte of rode kruisen op een witte ondergrond geschilderd en een enkele keer vind je een wit kruis op een rechthoekig, soms hartvormig zwart of donkergroen vlak.
+Afweerkruizen zijn er in verschillende uitvoeringen. Bij boerderijen in het Delf- en Schieland zijn afweerkruizen vaak met [[kalk]] aangebracht, eventueel als bekroning van een (boogvormige) omlijsting. Soms zijn ze onopvallend, maar vaak ook groot of uitgespaard in een wit vlak. Een andere keer zijn zwarte of rode kruizen op een witte ondergrond geschilderd en een enkele keer vind je een wit kruis op een rechthoekig, soms hartvormig zwart of donkergroen vlak.
-De kruisen worden voor het eerst vermeld aan het einde van de achttiende eeuw, maar waarschijnlijk kwamen ze al vroeger voor. Tegenwoordig geloven we niet meer in de onheilwerende werking van afweerkruisen. Desondanks verdienen ze het toch behouden te blijven. Ze houden de herinnering levend aan een oud volksgeloof.
+De kruizen worden voor het eerst vermeld aan het einde van de achttiende eeuw, maar waarschijnlijk kwamen ze al vroeger voor. Tegenwoordig geloven we niet meer in de onheilwerende werking van afweerkruizen. Desondanks verdienen ze het toch behouden te blijven. Ze houden de herinnering levend aan een oud volksgeloof.
 ===Bron===